نجاسات

نجاسات بنابر احتیاط واجب یازده چیز است:
اول بول، دوم غائط، سوم منی، چهارم مردار، پنجم خون، ششم و هفتم سگ و خوک، هشتم کافر، نهم شراب، دهم فقّاع، یازدهم عرق شتر نجاست خوار.
1 و2- بول و غائط

بول و غائط انسان و هر حیوان حرام گوشتی که خون جهنده دارد (یعنی اگر رگ آن را ببرند، خون از آن جستن می کند)، نجس است، و از بول حیوان حرام گوشتی که خون جهنده ندارد مانند ماهی حرام گوشت، بنابر احتیاط لازم باید اجتناب کرد، ولی غایط آن و همچنین فضله حیوانات کوچک مثل پشه و مگس که گوشت ندارند، پاک است.

بول و فضله پرندگان حرام گوشت پاک، ولی  بهتر اجتناب از آنها است.

بول و غائط حیوان نجاست خوار نجس است و همچنین است بول و غائط بزغاله ای که شیر خوک خورده (به تفصیلی که در احکام خوردنیها و آشامیدنیها خواهد آمد) و حیوان چهار پائی که انسان آن را وطی کرده؛ یعنی با آن نزدیکی نموده است.

منی انسان و هر حیوان حرام گوشتی که خون جهنده دارد، نجس است و همچنین است بنابر احتیاط واجب منی حیوان حلال گوشتی که خون جهنده دارد، بلکه بهتر است از منی حیوان حرام گوشتی که خون جهنده ندارد نیز اجتناب شود.

مردار انسان و حیوانی که خون جهنده دارد نجس است، چه خودش مرده باشد، یا به غیر دستوری که در شرع معین شده، آن را کشته باشند. و ماهی چون خون جهنده ندارد، اگر چه در آب بمیرد، پاک است.

چیزهائی از مردار مثل پشم  و مو و کرک و دندان و شاخ و ناخن که روح نداشته، پاک است، مگر اینکه اینها از اجزاء نجس العین مانند سگ باشد.

اگر از بدن حیوانی که خون جهنده دارد، در حالی که زنده است، گوشت یا چیز دیگری که روح دارد، جدا کنند، نجس است.

اگر پوستهای مختصر لب و جاهای دیگر بدن را بکنند چنانچه به آسانی کنده شود، پاک است.

تخم مرغ که از شکم مرغ مرده بیرون می آید، اگر چه پوست روی آن سفت نشده باشد، پاک است، ولی ظاهر آن را باید آب کشید.

اگر برّه و بزغاله پیش از آن که علفخوار شوند بمیرند، پنیر مایه ای که در شیردان آنها می باشد، پاک است. ولی ظاهر آن را باید آب کشید.

دواجات روان، عطر، روغن، واکس، و صابون که از خارج( کشورهای غیر اسلامی) می آورند، اگر انسان یقین به نجس بودن آنها نداشته باشد، پاک است.

گوشت و پیه و چرمی که احتمال برود از حیوانی است که به دستور شرع مقدس کشته شده، پاک است، اگر چه از کشورهای غیر اسلامی یا از دست کافر گرفته شود. ولی خوردن آن، یا نماز خواندن در آن فقط در صورت های زیر جایز است:
از دست مسلمان خریده شود.
در بازار مسلمانان و بنابر احتیاط از کسی که احتمال می دهیم مسلمان است، خریده شود.
از دست مسلمان به دست ما برسد و آن مسلمان تصرفی در آن بکند که در اجزاء مردار آن تصرف شرعاً جایز نیست؛ مثلاً در چرم نماز بخواند، یا گوشت را برای خوردن بفروشد و در هر کدام از این سه صورت معلوم نباشد از کافر گرفته شده، مگر آنکه احتمال برود مسلمان در جهت کشته شدن حیوان به دستور شرع مقدس، رسیدگی و تحقیق کرده است.
چرم و امثال آن ساخت سرزمین اسلامی باشد.
بنابراین اگر این چیزها از کافر گرفته شود یا از دست مسلمان گرفته شود و بدانیم که او- بدون رسیدگی لازم- از دست کافر گرفته است، خوردن آن گوشت و پیه، جایز نیست و نماز خواندن در آن چرم صحیح نیست، مگر این که معلوم باشد کافر آن را از مسلمان خریده است.

خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد؛ یعنی حیوانی که اگر رگ آن را ببرند خون از آن جستن می کند، نجس است، پس خون حیوانی که مانند ماهی و پشه خون جهنده ندارد، پاک می باشد.

اگر حیوان حلال گوشت را به دستوری که در شرع معین شده بکشند، و خون آن به مقدار متعارف  بیرون آید، خونی که پس از آن در داخل بدنش می ماند، پاک است، ولی اگر به علّت نفس کشیدن، یا به واسطه این که سر حیوان در جای بلندی بوده، خون به بدن حیوان برگردد، یا به مقدار متعارف بیرون نیاید، آن خون نجس است و بهتر است از خون باقیمانده در آن جزء حیوان حلال گوشت که خوردنش حرام است اجتناب شود.

بنابر احتیاط مستحب از تخم مرغی که ذرّه ای خون در آن است، اجتناب شود، ولی اگر پوست نازک روی زرده پاره نشده، چنانچه خون در زرده است، سفیده پاک است. و اگر خون در سفیده است، زرده پاک می باشد و احتیاط مستحب هم جا ندارد.

خونی که گاهی موقع دوشیدن شیر دیده می شود، نجس است و اگر به شیر دوشیده شده برسد آن را نجس می کند.

خونی که از لثه، یا جای دیگر دهان می آید، اگر در آب دهان حلّ شده از بین برود، اجتناب از آب دهان لازم نیست.

خونی که به واسطۀ کوبیده شدن، زیر ناخن یا زیر پوست می میرد، اگر طوری شود که دیگر به آن خون نگویند، پاک است. و اگر به آن خون بگویند و ظاهر گردد، نجس است ولی تا وقتی که زیر پوست یا ناخن است، برای وضو و غسل و نماز اشکال ندارد، امّا هرگاه پوست یا ناخن سوراخ شود به طوری که خون ظاهر بدن محسوب شود، اگر بیرون آوردن خون و تطهیر محلّ، جهت وضو یا غسل، مشقّت زیاد دارد، باید تیمم نماید. و بنابر احتیاط لازم وضو یا غسل هم انجام دهد، به این صورت که اطراف آن را به  طوری که آب وضو، یا غسل نجس نشود، بشوید و پارچه یا چیزی مثل پارچه روی آن بگذارد و دست تر روی پارچه بکشد.

اگر انسان نداند که خون زیر پوست مرده یا گوشت به واسطه کوبیده شدن به آن حالت در آمده، پاک است.

اگر موقع جوشیدن غذا ذرّه ای خون در آن بیفتد، تمام غذا و ظرف آن بنابر احتیاط واجب نجس می شود و جوشیدن و حرارت و آتش، پاک کننده نیست.

زردابه ای که هنگام خراشیدگی پوست بیرون می آید، یا در حال بهبودی زخم در اطراف آن پیدا می شود، چنانچه معلوم نباشد با خون مخلوط است، پاک می باشد.

سگ و خوکی که در خشکی زندگی می کنند، حتّی مو و استخوان و پنجه و ناخن و رطوبتهای آنها نجس است، ولی سگ و خوک دریایی پاک است.

کسی که به خدا، یا به یگانگی او، یا به پیغمبری حضرت خاتم النبیین محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله و سلّم معترف نباشد، و کسی که مسلمان محسوب شود، ولی یکی از اینها را انکار کند، و خوارج، و نواصب؛ یعنی آنهائی که با ائمه معصومین علیهم السلام اظهار دشمنی می نمایند)، و بنابر احتیاط واجب غلاة؛ یعنی آنهائی که یکی از ائمه علیهم السلام را خدا بدانند، یا بگویند خدا در او حلول کرده است) نجسند. و همچنین است کسی که معاد، یا یکی از ضروریات دین؛ یعنی چیزی را که مثل نماز و روزه، مسلمانان جزء دین اسلام می دانند، ( با اینکه می داند ضروری دین است) منکر شود و امّا اهل کتاب (یهود و نصاری) محکوم به طهارتند  و اگر بدانیم نجاستی از خارج به بدنشان نرسیده، تماس با بدنشان هر چند با رطوبت – اشکال ندارد .

تمام بدن کسانی که در مسئله قبل نجس شمرده شدند، حتی مو و ناخن  و رطوبت های آنها نیز نجس است.

اگر پدر و مادر و جدّ و جدّه بچه نا بالغ کافر باشند، آن بچه هم نجس است، مگر در صورتی که ممیّز بوده و اظهار اسلام کند، یا یکی از اینها مسلمان باشد که در این صورت بچه پاک است.

کسی که معلوم نیست مسلمان است یا نه، چنانچه ندانیم پیش از این کافر بوده، پاک است ولی همه احکام مسلمانان را ندارد؛ مثلاً نمی تواند زن مسلمان بگیرد مگر اینکه در میان مسلمانان زندگی بکند، یا نشانه دیگری بر اسلامش باشد.

اگر مسلمانی به یکی از دوازده امام علیهم السلام، از روی دشمنی دشنام دهد، نجس است.

شراب و نبیذ مست کننده نجس است و بنا بر احتیاط مستحب هر چیزی که زیاد آن مست می کند، چنانچه به خودی خود روان باشد نجس است هر چند کم باشد، و اگر مثل بنگ و حشیش مست کننده بوده، ولی روان نباشد، پاک است اگر چه چیزی در آن بریزند که روان شود.

همۀ اقسام الکل صنعتی که برای رنگ کردن درب و میز و صندلی و مانند اینها به کار می برند و الکل طبّی پاک می باشد.

اگر آب انگور و بنا بر احتیاط خود انگور، به  خودی خود یا به واسطه پختن جوش بیاید حرام است ولی نجس نیست.

خرما و مویز و کشمش و آب آنها اگر جوش بیایند پاک و خوردن آنها حلال می باشد.

فقّاع که از جو گرفته می شود و به آن آب جو می گویند، نجس است، ولی غیر فقّاع، آبی که برای خواص طبّی از جو می گیرند و به آن «ماءالشعیر» می گویند، پاک می باشد.

عرق جنب از حرام پاک است چه عرق در حال نزدیکی بیرون آید و یا بعد از آن، از مرد باشد یا از زن، از زنا باشد یا از لواط یا از نزدیکی کردن با حیوانات، یا استمناء، ولی احتیاط آن است که، با بدن یا لباس آلوده به آن تا خشک نشده، نماز نخواند.

اگر انسان در اوقاتی که نزدیکی با زن حرام است؛ مثلاً در حال روزة ماه رمضان با زن خود نزدیکی کند، عرق او حکم عرق جنب از حرام را ندارد.

اگر جنب از حرام، به  جهت عذری، عوض غسل تیمم نماید، عرق او بعد از تیمم تا زمانی که عذرش باقیست، اشکالی برای نمازش ندارد.

اگر کسی از حرام جنب شود و بعد با حلال خود نزدیکی کند، یا اول با حلال خود نزدیکی نماید و بعد از حرام جنب شود، احتیاطاً با عرق خود نماز نخواند خصوصاً در صورت اوّل.

عرق شتری که به  خوردن نجاست انسان عادت کرده، بنابر احتیاط واجب نجس است، و بهتر است از عرق حیوانات دیگر نجاست خوار نیز اجتناب شود.
راه ثابت شدن نجاست

نجاست هر چیز از سه راه ثابت می شود:
اوّل: انسان یقین یا اطمینان پیدا کند که آن چیز نجس است، و اگر گمان داشته باشد چیزی نجس است، لازم نیست از آن اجتناب نماید، بنابر این غذا خوردن در قهوه خانه ها و مهمان خانه هائی که مردمان لا ابالی و کسانی که پاکی و نجسی را مراعات نمی کنند، در آن ها غذا می خورند، اگر انسان اطمینان نداشته باشد غذائی را که برای او آورده اند نجس است، اشکال ندارد.
دوم: آن که کسی که چیزی در اختیار اوست بگوید آن چیز نجس است؛ مثلاً همسر انسان بگوید ظرف یا چیز دیگری که در اختیار او است، نجس می باشد (و همچنین است صاحبخانه، فروشنده، خدمتکار و کسانی از این قبیل نسبت به چیزهائی که در اختیار آنها است) به شرط این که این اشخاص متهّم نباشند.
سوم: دو مرد عادل بگویند چیزی نجس است، و نیز اگر یک نفر عادل یا شخص موثّق اگر چه عادل نباشد بگوید چیزی نجس است، باید از آن اجتناب کرد.
(مراد از اطمینان در این مسأله ظن نزدیک به  یقین است که مردم عادی آن  را علم حساب می کنند).
تذکر: در صورتی که دو مرد عادل یا یک نفر عادل یا موثّق بگویند چیزی نجس است اگر ما بدانیم آنچه که آنها سبب نجس شدن آن چیز دانسته اند در نظر ما (به حسب اجتهاد یا تقلیدمان) سبب نجس شدن نیست؛ مثلاً اگر بگویند یا ما بدانیم شهادت آنها به نجاست آن چیز به  این سبب بوده که دیده اند عرق جنب از حرام به آن رسیده و در نظر ما عرق جنب  از حرام نجس نباشد، در این صورت لازم نیست به گفته آنها ترتیب اثر بدهیم.

اگر به  واسطه ندانستن مسأله نجس بودن و پاک بودن چیزی را نداند؛ مثلاً نداند فضله موش پاک است یا نه، باید مسأله را بپرسد یا احتیاط کند، ولی اگر با این که مسأله را می داند، شک کند چیزی پاک است یا نه؛ مثلاً شک کند آن چیز خون است یا نه یا نداندخون پشه است یا خون انسان، آن چیز پاک می باشد و وارسی کردن و پرسیدن لازم نیست.