شرائط واجب شدن زکات

زکات در صورتی  واجب می شود که مال به مقدار نصاب که بعداً گفته می-شود برسد، و مالک آن بالغ و عاقل و آزاد باشد، و مال در دست مالک باشد به گونه ای که بتواند در آن تصرف کند و مال شخصی او باشد.

اگر انسان یازده ماه قمری مالک نصاب گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره باشد، اگر چه بنا بر احتیاط واجب اول ماه دوازدهم زکات بر او واجب می شود ولی اول سال بعد را که برای پرداخت زکات در نظر می گیرد، باید بعد از تمام شدن ماه دوازدهم حساب کند.

اگر مالک گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره در بین سال بالغ شود، مثلاً بچه-ای در اول محرم مالک چهل گوسفند شود و بعد از گذشتن دو ماه بالغ گردد، با گذشتن یازده ماه از اول محرم، واجب نیست  زکات گوسفندها را بدهد، بلکه بعد از گذشتن یازده ماه از بلوغش واجب می شود .

زکات گندم و جو وقتی واجب می شود که به آن گندم و جو گویند و زکات کشمش از وقتی که میوه برسد و به آن انگور گویند واجب می شود، و زکات خرما وقتی واجب می شود که به آن تمر گویند، ولی وقت دادن زکات در گندم و جو زمانی است که آن را خرمن کنند و کاه و دانه را جدا نمایند و در خرما و کشمش زمانی است که موقع چیدن آن ها برسد و خشک شده باشند.

اگر موقع تعلق (واجب شدن) زکات گندم، جو، کشمش و خرما- که در  مسأله پیش گذشت- صاحب آن ها بالغ باشد، با دارا بودن شرائط دیگر، باید زکات آن ها را بدهد، هر چند قبل از آن بالغ نباشد.

اگر صاحب گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره در تمام سال یا در بیشتر ایام آن دیوانه باشد، زکات بر او واجب نیست.

اگر صاحب گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره در مقداری از سال مست یا بی-هوش شود، زکات از او ساقط نمی شود و همچنین است اگر موقع واجب شدن زکات گندم، جو، خرما و کشمش مست یا بی هوش باشد.

زکات در مالی  واجب است  که در دست مالک یا وکیل او باشد به گونه ای که بتواند در آن تصرف کند؛ بنا بر این مالی که غصب کرده اند، یا به سرقت برده اند، یا گم شده و مالک مکان آن را نمی داند، زکات ندارد. ولی اگر گندم، جو، خرما و کشمش موقع تعلق زکات که در مسأله (1866) بیان شد، در دست غصب کننده باشد و مالک نتواند در آن تصرف کند هر وقت به صاحبش برگشت بنا بر احتیاط باید زکات آن را بدهد.

هرگاه طلا و نقره یا چیز دیگری را که در آن زکات است قرض کند و یک سال نزد او بماند، باید زکات آن را بدهد و بر کسی که قرض داده زکات واجب نیست.