سجده سهو

برای چند چیز باید بعد از نماز دو سجدۀ سهو به دستوری که بعداً گفته می شود ، به جا آورد :
اوّل - کلام بی جا ، یعنی نمازگزار در أثناء نماز سهواً حرف بزند
دوّم – تشهّد فراموش شده
سوّم – در شکّ میان چهار و پنج بعد از سر بر داشتن از سجده دوّم ، که باید بعد از تمام کردن نماز دو سجدۀ سهو به جا آورد .
و برای چند چیز بنابر احتیاط واجب سجدۀ سهو لازم است :
اوّل – جائی که نباید سلام نماز را بدهد – مثلاً در رکعت اوّل – سهواً سلام دهد.
دوّم – هرگاه اجمالاً بداند در نماز چیزی را – غیر از رکعات و ارکان- از روی اشتباه کم یا زیاد کرده است.
سوّم – در جائی که باید بایستد – مثلاً در موقع خواندن حمد و سوره – از روی  اشتباه بنشیند ، یا در جائی که باید بنشیند – مثلاً موقع تشهّد – اشتباهاً بایستد.
 و احتیاط مستحب آن است که اگر یک سجده را فراموش کند و بعد از گذشتن محلّ تدارک آن یادش بیاید ، و نیز برای هر چیزی که در نماز از روی اشتباه کم یا زیاد کند ، دو سجدۀ سهو به جا آورد.
 و احکام این چند صورت در مسائل آینده گفته می شود.

اگر انسان اشتباهاً یا به خیال اینکه نمازش تمام شده ، حرف بزند ، باید دو سجدۀ سهو به جا آورد.

برای صدائی که از آه کشیدن و سرفه کردن پیدا می شود سجدۀ سهو واجب نیست ولی اگر سهواً آخ ، یا  آه یا مثل اینها بگوید باید سجدۀ سهو به جا آورد.

چیزی که غلط خوانده شده و دو باره آن را به طور صحیح خوانده ، سجدۀ سهو ندارد.

اگر در نماز چند کلمه یا چند جمله از روی سهو بگوید و همۀ آنها در نظر عرف یک زیاده حساب می شود ، دو سجدۀ سهو برای همۀ آنها کافی است.

اگر سهواً تسبیحات اربعه را نگوید ، احتیاط مستحب آن است که بعد از نماز دو سجدۀ سهو به جا آورد.

در جائی که نباید سلام بگوید ، اگر سهواً بگوید : «اَلسَّلامُ عَلَینا وَ عَلَی عِبادِ اللهِ الصَّالِحِینَ»یا بگوید: «اَلسَّلامُ عَلَیکُم» یا « اَلسَلامُ عَلَیکُم وَ رَحمَة اللهِ وَ بَرَکاتُهُ » ، بنابر احتیاط واجب باید دو سجدۀ سهو انجام دهد ، واگر اشتباهاً بگوید «اَلسَّلامُ عَلَیکَ ایُّها النَّبِیُّ وَ رَحمَة اللهِ و بَرَکاتُهُ» احتیاط مستحب آن است که دو سجدۀ سهو به جا آورد .

در جائی که نباید سلام دهد اگر اشتباهاً هر سه سلام نماز را  بگوید ، دو سجدۀ سهو برای همۀ آنها کافی است.

اگر یک سجده یا تشهّد را فراموش کند و پیش از رکوع رکعت بعد یادش بیاید ، باید برگردد و به جا آورد ، و بنابر احتیاط واجب بعد از نماز دو سجدۀ سهو برای ایستادن بی جا انجام دهد.

اگر در رکوع یا بعد از آن یادش بیاید که یک سجده یا تشهّد را از رکعت قبل فراموش کرده ، بعد از سلام نماز باید سجده را قضا نماید و برای تشهّد دو سجدۀ سهو به جا آورد ، و احتیاط آن است که قبل از سجدۀ سهو تشهّد را نیز قضا نماید.

هرگاه سجدۀ سهو را که واجب شده ، بعد از سلام نماز عمداً به جا نیاورد ، معصیت کرده و بنابر احتیاط واجب باید هرچه زودتر انجام دهد ، و چنانچه سهواً به جا نیاورد ، هر وقت یادش آمد باید فوراً انجام دهد ، و در هر صورت لازم نیست نماز را دوباره بخواند.

اگر شک دارد که سجدۀ سهو بر او واجب شده یا نه، لازم نیست بجا آورد.

کسی که شک کند دو سجدۀ سهو بر او واجب شده یا چهار سجدۀ سهو ، یا بیشتر ، دو سجده کافی است.

اگر بداند یکی از دو سجدۀ سهو را انجام نداده ، احتیاط آن است که اگر زیاد فاصله نیفتاده سجدۀ دوّم را به جا آورد و تشهّد و سلام را نیز دوباره بگوید ، و اگر فاصله زیاد شده و موالات بهم خورده ، دو سجدۀ سهو را از سر گیرد . و اگر بداند سهواً سه سجده انجام داده ، احتیاطاً دو سجدۀ سهو دیگر به جا آورد.