راه ثابت شدن اول ماه

اول ماه به چند چیز ثابت می­شود:

  1. انسان خودش ماه را ببیند.
  2. عده­ای که از گفتۀ آنان یقین یا اطمینان پیدا می­شود، بگویند ماه را دیده­ایم و همچنین است هر چیزی­که مایۀ یقین یا اطمینان گردد.
  3. دو مرد عادل بگویند که در شب ماه را دیده­ایم ولی اگر صفت ماه را بر خلاف یکدیگر بگویند، یا نشانه­هائی بدهند که دلیل بر  اشتباه آن­هاست، یا اطمینان پیدا شود که شهادت آن­ها مطابق واقع نیست؛ مثلاً آسمان ابری باشد، و رؤیت عادتاً ممکن نباشد، یا صاف باشد و عده زیادی استهلال کنند ولی غیر از آن دو نفر کسی ماه را نبیند، شهادت آن­ها  اعتبار ندارد.
  4. اگر سی روز تمام از روز اول ماه شعبان بگذرد، اول ماه رمضان ثابت می­شود و اگر سی روز تمام از اول ماه رمضان بگذرد اول ماه شوّال ثابت می­شود (البته در صورتی­که اول ماه قبل به یکی از طرق ذکر شده ثابت شده باشد).

 اگر حاکم شرع جامع الشرایط حکم کند که اول ماه است و از ثابت شدن رؤیت نزد او برای کسی اطمینان پیدا شود کافی است و گرنه رعایت احتیاط بنماید.

اول ماه به نوشته تقویم ها و محاسبۀ منجمین ثابت نمی شود، ولی اگر کسی از گفته آنان یقین یا اطمینان پیدا کند باید به آن عمل نماید.

بلند بودن ماه و دیر غروب کردن آن دلیل این نیست که شب قبل، اول ماه بوده است ولی اگر ماه پیش از ظهر دیده شود آن روز اول ماه محسوب می شود، و اگر هلال ماه رمضان را نبیند و روزه نگیرد و شب بعد، ماه طوق داشته باشد، احتیاط آن است که آن را شب دوم ماه حساب کند و روزۀ آن روز را قضا نماید.

 اگر اول ماه رمضان ثابت نشود روزۀ آن روز واجب نیست ولی اگر بعداً ثابت شود که اول ماه بوده، کسی که روزه را نگرفته، باید قضای آن را بجا آورد.

اگر در محلی ماه دیده شود برای هر محل دیگر نیز کافی است،  به شرط آن که فاصله اش از محل اول بسیار زیاد نباشد، یعنی مسافت به گونه ای باشد که با وسایل اطلاع رسانی زمان قدیم (در مدتی که مردم هنوز از پرس وجو در باره اول ماه منصرف نشده اند) رسیدن خبر رؤیت از آن محل ممکن باشد. اما مناطق بسیار دور که رسیدن خبر از آن ها با وسائل زمان قدیم چندین ماه طول می کشید مشمول این حکم نیست هر چند آن دو محلّ در شب مشترک باشند.

اول ماه با تلگراف و مانند آن ثابت نمی شود، مگر انسان بداند بر اساس حجت شرعیه- که حتی برای کسی که ماه را ندیده، معتبر است، مانند شهادت دو مرد عادل- تلگراف درست است، و از نظر فاصله بین دو محل نیز باید شرطی که در مسأله قبل گذشت مراعات شود.

روزی را که انسان نمی داند آخر ماه رمضان است یا اول شوّال باید روزه بگیرد، اما اگر در اثناء روز ثابت شود که اول شوّال است باید افطار کند هر چند نزدیک مغرب باشد.

اگر شخص زندانی نتواند به ماه رمضان یقین پیدا کند باید به گمان خود عمل نماید و اگر گمان هم حاصل نشود هر ماهی را که احتمال می دهد ماه رمضان است روزه بگیرد صحیح است ولی اگر این حالت ادامه یابد، سال های آینده باید بعد از گذشتن یازده ماه از ماهی که روزه گرفته یک ماه روزه سال بعد را بگیرد.