باقی¬ماندن بر جنابت و حیض و نفاس تا اذان صبح

اگر شخص جنب در ماه رمضان عمداً تا اذان صبح غسل نکند،  یا اگر وظیفۀ او تیمّم است عمداً تیمّم ننماید روزه اش باطل است و اگر در قضاء ماه رمضان باشد حکم آن در مسئله (1643) خواهد آمد.

در غیر روزۀ ماه رمضان و قضای آن (سایر روزه های واجب و روزه های مستحب) اگر جنب عمداً تا اذان صبح غسل نکند یا در صورتی که وظیفه اش تیمّم است تیمّم ننماید، روزه  اش صحیح است.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است چنانچه عمداً و بدون عذر غسل نکند تا وقت تنگ شود، باید تیمم کند و روزه بگیرد، و احتیاط مستحب آن است که قضای آن را هم به جا آورد.

اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک یا چند روز یادش بیاید، چنانچه عدد روزهائی را که با حال جنابت روزه گرفته می داند  باید روزۀ آن-ها را قضا کند و اگر نمی داند باید هر چند روزی را که یقین دارد جنب بوده قضا نماید، مثلاً اگر نمی داند سه روز جنب بوده یا چهار روز، قضای سه روز کافی است.

کسی که در شب ماه رمضان نه برای غسل وقت دارد و نه برای تیمّم، اگر خود را جنب کند روزه اش باطل است و قضا و کفاره بر او واجب می شود.

اگر در شب ماه رمضان اطمینان داشته باشد که بعد از جنب کردن خود، به اندازه غسل وقت دارد و خود را جنب کند و بعد بفهمد که وقت تنگ بوده باید با تیمّم روزه بگیرد و روزه اش صحیح است، و اگر گمان داشته که به اندازۀ غسل وقت دارد چنانچه بعد از جست وجو و بررسی وقت، خود را جنب کرده و بعد معلوم شده وقت تنگ است باز با تیمّم روزه اش صحیح است و اگر بدون جست وجو و بررسی بوده، باید با تیمّم روزه را بگیرد و بنا بر احتیاط مستحب قضا نماید.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است و می داند که اگر بخوابد تا اذان صبح بیدار نمی شود، نباید پیش از غسل بخوابد و چنانچه به اختیار خود بخوابد و تا اذان بیدار نشود روزه اش باطل است ولی باید آن را تمام کند و قضا و کفاره هم به جا آورد.

هرگاه جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بیدار شود و احتمال بدهد که اگر بار دوم بخوابد برای غسل بیدار می شود، چنانچه عادت یا اطمینان به بیدار شدن دارد می تواند بخوابد و گرنه احتیاط مستحب آن است که پیش از غسل کردن نخوابد.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است و یقین یا اطمینان دارد که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار می شود یا عادت به بیدار شدن دارد و احتمال هم می دهد که بیدار شود،  چنانچه با این تصمیم بخوابد که پیش از اذان بیدار شود و غسل یا تیمّم کند، ولی تا اذان خواب بماند روزه اش صحیح است.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است و می داند یا احتمال می دهد که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار می شود چنانچه غفلت داشته باشد که بعد از بیدار شدن باید غسل یا تیمّم کند، در صورتی که بخوابد و تا اذان خواب بماند، بنا بر احتیاط قضا بر او واجب می شود.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است و می داند یا احتمال می دهد که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار می شود، چنانچه نخواهد بعد از بیدار شدن غسل یا تیمّم کند، اگر بخوابد و تا اذان صبح خواب بماند روزه اش باطل است و قضا و کفاره باید به جا آورد و همچنین است بنا بر احتیاط واجب اگر تردید داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل یا تیمّم نماید یا نه.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است اگر بخوابد و بیدار شود و بداند یا احتمال دهد که اگر دوباره بخوابد پیش از اذان صبح برای غسل کردن بیدار می شود، چنانچه با تصمیم به غسل کردن دوباره بخوابد و تا اذان بیدار نشود، باید روزۀ آن روز را قضا کند، و همچنین است اگر از خواب دوم بیدار شود و با احتمال بیدار شدن و تصمیم به غسل برای دفعه سوم بخوابد و تا اذان صبح بیدار نشود، اگر چه در خواب سوم احتیاط مستحب آن است که کفاره نیز به جا آورد.

کسی که در شب ماه رمضان محتلم شده و از خواب بیدار شده، بعد از آن اگر به خواب رود، خواب اول حساب می شود و خواب بعد از آن خواب دوم، و خواب بعد از آن ها خواب سوم،که حکم آن ها در مسأله قبل گذشت ، اما خود خوابی که در آن محتلم شده خواب اول حساب نمی شود، و خواب چهارم یا بیشتر، حکم خواب سوم را دارد.

اگر روزه دار در روز محتلم شود و غسل نکند برای روزۀ آن روز اشکالی ندارد و واجب نیست فورا غسل کند .

هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده، روزه اش صحیح است، خواه بداند پیش از اذان محتلم شده یا بعد از اذان یا شک داشته باشد.

کسی که می خواهد قضای روزۀ ماه رمضان را بگیرد، اگر عمداً تا اذان صبح جنب بماند روزه اش باطل است و چنانچه از روی عمد نباشد، بنا بر احتیاط واجب روز دیگری را روزه بگیرد، ولی در صورتی که وقت قضای روزه تنگ است، مثلاً پنج روز قضا به ذمه دارد و پنج روز هم بیشتر به ماه رمضان دیگر باقی نمانده، بهتر است همان روز را روزه بگیرد و بنابر احتیاط باید عوض آن را هم بجا آورد.

کسی که می خواهد قضای روزۀ ماه رمضان را بگیرد، اگر بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده می تواند آن روز را به قصد قضای ماه رمضان روزه بگیرد هرچند بداند که پیش از اذان محتلم شده است.

کسی که می خواهد غیر از روزۀ ماه رمضان و قضای آن، روزۀ واجب دیگری بگیرد،مانند روزه کفاره و نذر  اگر عمداً تا اذان صبح جنب بماند روزه اش صحیح است ولی چنانچه وقت آن معین نیست، بهتر است روز دیگری را روزه بگیرد.

اگر زن در ماه رمضان پیش از اذان صبح از حیض یا بنا بر احتیاط واجب از نفاس، پاک شود و عمداً غسل نکند یا اگر وظیفۀ او تیمّم است، عمداً تیمّم نکند، روزه اش باطل است، ولی روزه  های دیگر این حکم را ندارد و بدون غسل و تیمّم نیز صحیح است اگر چه احتیاط مستحب آن است که غسل کند و در صورتی که وظیفه اش تیمّم است تیمّم نماید خصوصاً در قضای روزۀ ماه رمضان.

اگر کسی در ماه رمضان پیش از اذان صبح جنب است یا زن از خون حیض و یا بنا بر احتیاط واجب از خون نفاس پاک شده و وظیفه اش به جای غسل تیمّم است، باید تیمّم کند و بنا بر احتیاط مستحب تا اذان صبح از چیزهائی که وضو را باطل می کند مانند خواب، اجتناب نماید.

اگر زن در ماه رمضان نزدیک اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاک شود و برای هیچ کدام از غسل و تیمّم وقت نداشته باشد روزه اش صحیح است.

اگر زن بعد از اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاک شود، آن روز نمی تواند روزه بگیرد، و اگر روزه باشد و در اثناء روز خون حیض یا نفاس ببیند روزه اش باطل است اگر چه نزدیک مغرب باشد.

 اگر زن غسل حیض یا نفاس را فراموش کند و بعد از یک یا چند روز یادش بیاید روزه  هائی که گرفته صحیح است.

اگر زن پیش از اذان صبح در ماه رمضان از حیض، یا- بنا بر احتیاط واجب- از نفاس پاک شود و در انجام دادن غسل یا هرگاه وظیفۀ او تیمّم است، در تیمّم کوتاهی کند و تا اذان صبح هیچ کدام را انجام ندهد، روزه اش باطل است، ولی چنانچه کوتاهی نکند مثلاً منتظر باشد که حمام باز شود یا آب حمام گرم شود، اگر چه سه دفعه بخوابد و تا اذان غسل نکند، در صورتی که مطابق وظیفه، تیمّم نماید یا حتی از تیمّم هم عاجز باشد، روزه اش صحیح است.

روزۀ زنی که در حال استحاضۀ کثیره است بنا بر احتیاط واجب وقتی صحیح است که غسل های خود را برای نماز به جا آورد، و تفصیل آن در مسأله (402) و (424) گذشت.

کسی که مسّ میّت کرده یعنی جائی از بدن خود را به بدن میت رسانده و غسل مسّ میّت بر او واجب شده، می تواند بدون غسل مسّ میّت روزه بگیرد و مسّ کردن میّت در حال روزه هم آن را باطل نمی کند ولی برای نماز باید غسل کند.