نماز عید فطر و قربان

نماز عید فطر و قربان در زمان حضور امام علیه السلام واجب است و باید به جماعت خوانده شود، و در زمان ما که امام علیه السلام غایب است، مستحب می باشد و می توان آن را به جماعت یا فرادی خواند.

وقت نماز عید فطر و قربان از اول آفتاب روز عید تا ظهر است.

مستحب است نماز عید قربان را بعد از بلند شدن آفتاب بخوانند و در عید فطر مستحب است قبل از نماز عید افطار کنند و زکات فطره را هم بدهند، بعد نماز عید را بخوانند.

نماز عید فطر و قربان دو رکعت است به این ترتیب که در رکعت اول بعد از خواندن حمد و سوره پنج تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیر یک قنوت بخواند و بعد از قنوت پنجم تکبیر دیگری بگوید و به رکوع رود، بعد دو سجده به جا آورد و برخیزد و در رکعت دوم بعد از حمد و سوره چهار تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیر قنوت بخواند و تکبیر پنجم را بگوید و به رکوع رود، بعد دو سجده به جا آورد و تشهد بخواند و سلام گوید.

در قنوت نماز عید فطر و قربان هر دعا و ذکری کافی است و از جمله این دعا مناسب است: «اللّٰهُمَّ اهْلَ الْکبْریاءِ وَ الْعَظَمَةِ، وَ اهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَروتِ، وَ اهْلَ الْعَفْوِ وَ‌الرَّحْمَةِ، وَ اهْلَ التَّقْوىٰ وَ الْمَغْفِرَةِ، أَسألُک بِحَقِّ هٰذَا الْیوْمِ، الَّذی جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمینَ عیداً، وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَیهِ وَ آلهِ ذُخْراً وَ شَرَفَاً وَ کرٰامَةً وَ مَزِیداً، ان تُصَلِّىَ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ انْ تُدْخِلَنی فی کلِّ خَیرٍ ادْخَلْتَ فِیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ، وَ ان تُخْرِجَنی مِنْ کلِّ سُوءٍ اخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ، صَلَواتُک عَلَیهِ وَ عَلَیهِم، اللّٰهُمَّ انّی أَسْأَلُک خَیرَ مٰا سَأَلَک بِهِ عِبٰادُک الْصّٰالِحُونَ، وَ اعُوذُ بِک مِمَّا اسْتَعٰاذَ مِنْهُ عِبادُک الْمُخْلَصُوْنَ (الصَّالِحُونَ).

در زمان غایب بودن امام علیه السلام اگر نماز عید فطر و قربان به جماعت خوانده شود، احتیاط آن است که بعد از آن دو خطبه خوانده شود و مناسب است در خطبه عید فطر احکام زکات فطره و در خطبه عید قربان احکام قربانی گفته شود.

در نماز عید هر سوره ای را می توان خواند ولی بهتر است در رکعت اول آن سورۀ «والشمس» (سورۀ 91) و در رکعت دوم سورۀ «غاشیه» (سورۀ 88) را، بخوانند و نیز می شود در رکعت اول سورۀ «سبح اسم» (سورۀ 87) و در رکعت دوم سورۀ «والشمس» را خواند.

مستحب است نماز عید را در صحرا بخوانند ولی در مکه مستحب است در مسجدالحرام خوانده شود.

مستحب است پیش از نماز عید غسل کنند و عمامه سفیدی بر سر بگذارند و پیاده و پا برهنه و با وقار به نماز بروند.

مستحب است در نماز عید بر زمین سجده کنند، بلکه روی زمین بدون زیر انداز نماز بخوانند، و در حال گفتن تکبیرها دست ها را بلند کنند، و امام جماعت قرائت را بلند بخواند.

شب عید فطر بعد از نماز مغرب و نماز عشا و روز عید بعد از نماز صبح و نماز عید، این تکبیرها را بهتر است به امید ثواب بگویند: اللهُ اکبرُ اللهُ اکبرُ لا اِلهَ اِلّا اللهُ وَ اللهُ اکبر، اللهُ اکبرُ و لِلّهِ الحمدُ، اللهُ اکبرُ علی ما هَدانا .

در عید قربان بعد از ده نماز که اول آن ها نماز ظهر روز عید و آخر آن ها نماز صبح روز دوازدهم ماه است، مستحب است انسان تکبیرهائی را که در مسأله قبل گفته شد بگوید و بعد از «علی ما هدانا»  بگوید: «اللهُ اکبرُ علی ما رزقنا من بهیمه الانعام والحمدُ لِلّهِ علی ما اَبلانا». ولی اگر روز عید قربان در منی باشد مستحب است این تکبیرها را بعد از پانزده نماز بگوید که اول آن نماز ظهر روز عید و آخر آن نماز صبح روز سیزدهم ذی الحجه است.

کراهت دارد نماز عید را زیر سقف بخوانند.

در نماز عید هم مثل نمازهای دیگر، مأموم باید ذکرهای نماز را خودش بخواند،  جز حمد و سوره که آن را امام می خواند.

اگر مأموم موقعی برسد که امام مقداری از تکبیرها و قنوت ها را گفته، بعد از آن که امام به رکوع رفت، باید آنچه از تکبیرها و قنوت ها را که با امام نگفته، خودش بگوید و در رکوع به امام برسد و اگر در هر قنوت فقط یک «سبحان الله» یا یک «الحمدلله» بگوید کافی است.

اگر در تکبیرها و قنوت های نماز عید شک کند،  چنانچه محل آن گذشته، به شک خود اعتنا نکند، و اگر هنوز محل آن نگذشته بنا بر کمتر بگذارد و آن مشکوک را انجام دهد و اگر بعد معلوم شود که به جا آورده بوده، اشکال ندارد.

اگر در نماز عید تشهد یا یک سجده را فراموش کند، احتیاط آن است که بعد از نماز آن را به جا آورد و برای فراموش کردن تشهد دو سجده سهو بنماید، و اگر کاری انجام دهد که در نمازهای روزانه سجده سهو دارد احتیاط آن است که بعد از نماز دو سجدۀ سهو به جا آورد.