احکام جماعت

مأموم در موقع نیت باید امام را معین کند، ولی تعیین اجمالی کافی است؛ یعنی مثلاً دانستن اسم او لازم نیست بلکه همین اندازه که نیت کند اقتدا می کنم به امام جماعت حاضر، و بداند که شرائط در او جمع است، کافی است.

مأموم باید غیر از حمد و سوره، همه چیز نماز را خودش بخواند، و در رکعت سوم یا چهارم جماعت چنانچه رکعت اول یا دوّم مأموم باشد باید حمد و سوره را نیز به تفصیلی که در مسأله (1451) گذشت، بخواند.

اگر مأموم در رکعت اول و دوم نماز صبح و مغرب و عشاء صدای حمد و سورۀ امام را بشنود، اگر چه کلمات را تشخیص ندهد، باید حمد و سوره را نخواند، و اگر صدای امام را نشنود، مستحب است حمد و سوره را بخواند ولی باید آهسته بخواند، و  چنانچه سهواً بلند بخواند نمازش اشکال ندارد.

اگر مأموم بعضی از کلمات حمد و سورۀ امام را بشنود احتیاط واجب آن است که حمد و سوره را نخواند

اگر مأموم سهواً حمد و سوره را بخواند، یا در نماز صبح و مغرب و عشاء خیال کند صدائی را که می شنود صدای امام نیست و حمد و سوره را بخواند و بعد بفهمد صدای امام بوده، نمازش صحیح است.

اگر در نماز صبح و مغرب و عشاء شک کند که صدای امام را می شنود یا نه، یا صدائی بشنود و نداند صدای امام است یا فرد دیگر، می تواند حمد و سوره را بخواند.

مأموم در رکعت اول و دوم نماز ظهر و عصر، بنا بر احتیاط واجب باید حمد و سوره را ترک کند و مستحب است به جای آن ذکر بگوید مثل: لااله الاالله- الحمدلله- سبحان الله.

مأموم نباید تکبیره الاحرام را پیش از امام بگوید، بلکه احتیاط آن است که تا تکبیر  امام تمام نشده، او تکبیر نگوید.

اگر مأموم سهواً پیش از امام سلام دهد، نمازش صحیح است و لازم نیست دوباره با امام سلام دهد، بلکه ظاهر این است که اگر عمداً هم پیش از امام سلام دهد، نمازش اشکال ندارد.

اگر مأموم غیر از تکبیره الاحرام ذکرهای دیگر نماز را پیش از امام بگوید اشکال ندارد، ولی اگر صدای امام را بشنود یا بداند امام چه وقت می گوید، احتیاط مستحب آن است که پیش از امام نگوید.

مأموم باید کارهای نماز مانند رکوع و سجود را با امام یا کمی بعد از امام به جا آورد و اگر عمداً پیش از امام، یا مدّتی بعد از امام - به نحوی که متابعت صدق نکند) انجام دهد، جماعتش باطل می شود، ولی نمازش با رعایت شرائط نماز فرادی صحیح است به تفصیلی که در مسأله (1432) گذشت.

اگر سهواً پیش از امام سر از رکوع بردارد، چنانچه اطمینان دارد که اگر برگردد، در رکوع به امام می رسد بنا بر احتیاط باید به رکوع برگردد و با امام یا کمی بعد از او سر بردارد و در این صورت زیادی رکوع نماز را باطل نمی کند، و اگر عمداً برنگردد جماعتش بنا بر احتیاط باطل می شود، ولی نمازش با رعایت شرائط فرادی به تفصیلی که در مسأله (1432) گذشت صحیح است، و اگر به حدّ رکوع برگردد ولی پیش از آن که به رکوع امام برسد، امام سر بردارد نمازش بنا بر احتیاط باطل است.

اگر از روی اشتباه سر از سجده بردارد و ببیند امام هنوز در سجده است، بنا بر احتیاط باید به سجده برگردد، و چنانچه در هر دو سجدۀ یک رکعت، این اتفاق بیفتد زیادی دو سجده که رکن است نماز را باطل نمی کند.

کسی که از روی اشتباه پیش از امام سر از سجده برداشته، هرگاه به سجده برگردد و معلوم شود امام قبلاً سر برداشته، نمازش صحیح است ولی اگر در هر دو سجدۀ یک رکعت این اتفاق بیفتد نمازش بنا بر احتیاط باطل است.

کسی که از روی اشتباه پیش از امام سر از رکوع یا سجده برداشته، چنانچه سهواً یا به خیال این که به امام نمی رسد، به رکوع یا سجده برنگردد، جماعت و نمازش صحیح است، هرچند معلوم شود که اگر بر می گشت به امام می رسید.

اگر سر از سجده بردارد و ببیند امام در سجده است، چنانچه به خیال این-که سجدۀ اول امام است، به  قصد اینکه با امام سجده کند  به سجده رود و بفهمد سجدۀ دوم امام بوده آن را سجدۀ دوم حساب  کند، و اگر به خیال این که سجدۀ دوم امام است، به سجده رود و بفهمد سجدۀ اول امام بوده، به قصد متابعت امام سجده را تمام کند و دوباره با امام به سجده رود، و در هر دو صورت احتیاط مستحب آن است که پس از تمام کردن نماز به جماعت، آن را دوباره بخواند.

اگر سهواً پیش از امام به رکوع رود، و طوری باشد که اگر سر بردارد به مقداری از قرائت امام می رسد، چنانچه سر بردارد و با امام به رکوع رود نمازش صحیح است و اگر عمداً برنگردد و به این سبب مقداری از قرائت امام را عمداً درک نکند صحت نمازش محل اشکال است.

گر سهواً پیش از امام به رکوع رود و طوری باشد که اگر برگردد به چیزی از قرائت امام نمی رسد، ذکر رکوع را به مقدار واجب بگوید و به قصد متابعت امام سر بردارد و با امام دوباره به رکوع رود، و اگر عمداً برنگردد چنانچه نمازش را با رعایت شرائط نماز فرادی به تفصیلی که در مسأله (1432) گذشت تمام کند صحیح است.

اگر سهواً پیش از امام به سجده رود، چنانچه به قصد متابعت امام سر بردارد و با امام به سجده رود جماعت و نمازش صحیح است و اگر عمداً برنگردد، نمازش را با رعایت شرائط فرادی به تفصیلی که در مسأله (1432) گذشت تمام کند.

اگر امام در رکعتی که قنوت ندارد اشتباهاً قنوت بخواند یا در رکعتی که تشهد ندارد اشتباهاً مشغول خواندن تشهد شود، مأموم نباید آن قنوت یا تشهد را بخواند، بلکه باید صبر کند تا قنوت یا تشهد تمام شود و بقیه نماز را با او بخواند.