شک کثیرالشّک

کثیرالشّک به کسی گفته می شود که عرفاً بگویند زیاد شک می کند ، کسی که در مورد نماز ، کثیرالشّک است چنانچه زیادی شکّش به خاطر یک حالت موقّت خاص مانند غضب ، مصیبت و ترس نباشد، به شک خود اعتنا نکند ، و اگر حالت نمازگزار در مورد یک شک خاص به گونه ای است که در هر سه نماز  پشت سر هم ، حدّاقل یک بار آن شک برایش پیش می آید ، از افراد کثیرالشّک نسبت به آن مورد محسوب می شود.

کثیرالشّک اگر در به جا آوردن چیزی از اجزاء نماز شک کند باید بنا بگذارد که آن را به جا آورده ؛ مثلاً اگر شک کند که رکوع انجام داده یا نه ، باید بنا بگذارد که انجام داده، و اگر در به جا آوردن چیزی شک کند که نماز را باطل می کند ، مثل این که در نماز شک کند که یک رکعت یا یک رکن زیاد کرده یا نه، باید بنا را بر صحّت بگذراد.

کسی که تنها در یک مورد از اجزاء یا شرائط نماز، زیاد شک می کند ،چنانچه در غیر آن مورد شک کند باید به دستور آن شک عمل نماید ؛ مثلاً کسی که زیاد شک می کند سجده کرده یا نه ، اگر در به جا آوردن رکوع شک کند باید مطابق دستور آن رفتار نماید؛ یعنی اگر به سجده نرفته ، رکوع را به جا آورد و اگر به سجده رفته اعتنا نکند.

کسی که فقط در نماز معیّن – مثلاً در نماز ظهر – زیاد شک می کند، اگر در نماز دیگر – مثلاً در نماز عصر –  شک کند، باید مطابق دستور شک رفتار نماید.

کسی که تنها در جای مخصوص یا در حالت مخصوصی – مثلاً در میان جمع – اگر نماز بخواند ، زیاد شک می کند، چنانچه در غیر آن جا، یا در غیر آن حالت نماز بخواند و شکّی برای او پیش آید باید به دستور شک عمل نماید.

اگر انسان شک کند که کثیرالشّک شده یا نه باید به دستور شک عمل نماید . و کسی که می داند کثیرالشّک شده، تا یقین نکند که به حال معمولی برگشته باید به شک خود اعتنا نکند.

کسی که زیاد شک می کند ، چنانچه شک کند دو سجده را انجام داده یا نه ، و اعتنا نکند ، بعد یادش بیاید که آنها را انجام نداده ، اگر مشغول رکوع رکعت بعد نشده ، باید به جا آورد و چنانچه مشغول رکوع شده ، نمازش باطل است و اگر شک کند رکوع را انجام داده یا نه ، چنانچه پیش از سرگذاشتن به سجدۀ دوم یادش بیاید، باید برگردد و رکوع و آنچه را که بعد از رکوع است به جا آورد ، و اگر در سجدۀ دوم یادش بیاید نمازش بنابر اظهر باطل است.

کسی که زیاد شک می کند، اگر شک کند چیزی را که رکن نیست به جا آورده یا نه و اعتنا نکند، و بعد یادش بیاید که آن را به جا نیاورده چنانچه محل به جا آوردن آن نگذشته، باید آن را به جا آورد و اگر محل آن گذشته نمازش صحیح است؛ مثلاً اگر شک کند که حمد خوانده یا نه و اعتنا نکند چنانچه در قنوت یادش بیاید که حمد نخوانده باید برگردد و بخواند، و اگر در رکوع یادش بیاید، نباید برگردد و نمازش صحیح است.