چیزهائی که سجده بر آنها صحیح است

سجده باید بر زمین یا چیزهایی که از زمین  می روید -مانند چوب و برگ درختان- باشد، ولی سجده بر چیزهای خوراکی و پوشاکی هرچند از زمین بروید -مانند گندم و جو و پنبه- و نیز بر آنچه که از اجزاء زمین شمرده نمی شود مانند طلا و نقره و قیر و امثال اینها صحیح نیست و هم چنین است بنا بر احتیاط سجده بر سنگ های گران بها مانند فیروزه و عقیق و زمرد، اما سجده بر سنگ های معدنی از قبیل سنگ  مرمر و سنگ های سفید و سیاه اشکال ندارد.

احتیاط واجب آن است که بر برگ درخت انگور که تازه و مصرفش در غذا معمول است  سجده نکند.

سجده بر چیزهائی که از زمین می روید و خوراک حیوان است، مانند علف و کاه، اشکال ندارد.

سجده بر گُل هائی که خوراکی نیستند صحیح است، ولی بنابر احتیاط سجده بر گُل ها و گیاه های دارویی مانند گل بنفشه و گل گاوزبان صحیح نیست.

سجده بر گیاهی که خوردن آن در بعضی از شهرها معمول است و در بعضی از شهرها معمول نیست، و نیز سجده بر میوۀ نارس صحیح نیست.

سجده بر سنگ آهک و سنگ گچ صحیح است، و احتیاط آن است که در حال اختیار بر گچ و آهک پخته و سفال و مانند اینها سجده نکند.

اگر کاغذ را از چیزی که سجده بر آن صحیح است، مثلاً از چوب- که گفته می شود غالب کاغذها از آن ساخته می شود-یا از مثل کاه ساخته باشند، سجده برآن صحیح است، و اگر از پنبه و کتان ساخته شده  احتیاط آن است که در حال اختیار بر آن سجده نکند.

برای سجده بهتر از هر چیز تربت حضرت سیدالشهداء علیه السّلام می باشد و بعد از آن روی زمین (و بعید نیست که خاک بهتر از سنگ باشد) و بعد از آن گیاه.

اگر چیزی که سجده بر آن صحیح است ندارد، یا به واسطه گرمی زیاد آن یا عذری از این قبیل نمی تواند بر آن سجده کند، باید بر لباسش سجده کند و احتیاط آن است که لباسی را که از  پنبه یا کتان است بر لباسی که غیر از آنها مثلاً از پشم و کرک است، مقدّم بدارد، و اگر لباس فراهم نباشد بر پشت دست یا حتی بر چیز دیگری که در حال اختیار سجده بر آن صحیح نیست، سجده نماید، و بنابر احتیاط مستحب تا سجده بر پشت دست ممکن است  بر آن چیز سجده نکند.

سجده بر گل و خاک سستی که پیشانی روی آن آرام نمی گیرد باطل است، ولی اگر بعد از آن که پیشانی کمی پایین رفت، آرام بگیرد و ذکر را در حال آرامی بگوید اشکال ندارد.

 اگر در سجدۀ اول مهر به پیشانی بچسبد، پیش از سجدۀ دوم آن را از پیشانی جدا کند و اگر جدا نکند و به همان حال به سجده رود اشکال دارد.

هر گاه در اثناء نماز چیزی را که بر آن سجده می کندگم کند یا به هر نحوی از دست بدهد و چیز دیگری که سجده بر آن صحیح است نداشته باشد، چنانچه وقت نماز تنگ است باید به ترتیبی که در مسألۀ «1093» گفته شد عمل نماید، واگر وقت وسعت دارد نماز را بشکند و دوباره با چیزی که سجده بر آن صحیح است به جا آورد.

هرگاه در حال سجده متوجه شود پیشانی را بر چیزی گذاشته که سجده بر آن باطل است اگر چیزی که سجده بر آن صحیح است فراهم باشد پیشانی را بر روی آن بکشد، و اگر فراهم نباشد، پیشانی خود را به روی یکی از چیزهائی که در مسأله «1093» گفته شد،- با رعایت ترتیب مذکور در آن مسأله بکشد و ذکر سجده را بگوید، و چنانچه کشیدن پیشانی ممکن نباشد ذکر سجده را در همان حال بگوید و نماز را تمام کند و احتیاطاً در همۀ صورت های ذکر شده نماز را دو باره بخواند.

اگر بعد از سجده متوجه شود که پیشانی را روی چیزی گذاشته که سجده بر آن باطل است، نماز را تمام کند و بنابر احتیاط دوباره بخواند.

سجده کردن برای غیر خداوند متعال حرام می باشد و بعضی از مردم عوام که مقابل قبر امامان علیهم السلام پیشانی را بر زمین می گذارند، اگر برای شکر خدا باشد اشکال ندارد، و اگر به قصد خضوع در برابر امام باشد حرام است ،و اگر در نظر مردم چنین محسوب شود اشکال دارد ،(اگر چه قصدش آن نباشد.)