وقت نماز ظهر و عصر

هنگام مایل شدن خورشید از وسط آسمان به سمت مغرب، ظهر شرعی شده است که در بعض مناطق مانند شهر های شرقی  ایران چند دقیقه زودتر از ساعت دوازده و در بعض مناطق دیگر مانند شهرهای غربی آن دیرتر از ساعت دوازده می‌باشد و در شهرهایی همچون قم و تهران  گاهی کمی پیش از این ساعت و گاهی کمی بعد از آن است. و بهترین راه برای پی بردن به دخول وقت ظهر، استفاده از شاخص می‌باشد.

و آن به این ترتیب است که قطعه چوبی یا میله‌ای را به طور عمودی در زمین هموار فرو کنند، صبح که خورشید می‌تابد سایه این شاخص به طرف مغرب می‌افتد و هر چه آفتاب بالا بیاید سایه کم می‌شود تا جایی که به آخرین درجه کمی می‌رسد. سپس همین که سایه دوباره رو به زیاد شدن گذاشت و به سمت مشرق برگشت، معلوم می‌شود ظهر شرعی شده است. البته در بعضی شهرها مانند مکه چون آفتاب در بعضی از روز های سال هنگام ظهر کاملاً عمودی می‌تابد، سایه شاخص به کلی از بین می‌رود، در چنین موقعیتی هنگامی که سایه مجدداً پیدا شود، معلوم می‌شود که ظهر شده است.

از اول ظهر شرعی تا غروب آفتاب وقت نماز ظهر و عصر می‌باشد به این ترتیب که نماز عصر بعد از نماز ظهر خوانده شود.

و از اول این وقت به مقداری که مکلف نماز ظهر را مطابق وظیفه‌اش بخواند، مخصوص نماز ظهر است به این معنی که اگر کسی نماز عصر را عمداً در این وقت بخواند باطل است. و اگر سهواً تمام نماز عصر را در این وقت بخواند، بنا بر احتیاط واجب باطل است و از آخر وقت مذکور به اندازه‌ای که مکلّف نماز عصر را مطابق وظیفه‌اش بخواند، مخصوص نماز عصر است به این معنی که اگر کسی تا این موقع نماز ظهر را نخواند نماز ظهر او قضا شده و این موقع باید نماز عصر را بخواند. و ما بین وقت مخصوص نماز ظهر و وقت مخصوص نماز عصر، وقت مشترک این دو نماز است ولی اگر کسی در این وقت نماز عصر را عمداً قبل از نماز ظهر بخواند باطل است و اگر اشتباهاً تمام نماز عصر را پیش از نماز ظهر بخواند نمازش صحیح است ولی احتیاط مستحب آن است که آن را نماز ظهر قرار داده، چهار رکعت دیگر به قصد ما فی‌الذمه به جا آورد.

اگر پیش از خواندن نماز ظهر، سهواً مشغول نماز عصر شود و در بین نماز بفهمد اشتباه کرده است، چنانچه در وقت مشترک باشد، باید نیّت را به نماز ظهر برگرداند؛ یعنی قصد کند آنچه از این نماز خوانده و آنچه مشغول است و آنچه تا آخر نماز می‌خواند همه نماز ظهر باشد، و بعد از آن که نماز را تمام کرد، نماز عصر را بخواند. و اگر در وقت مخصوص ظهر باشد، احتیاط آن است که نیّت را به نماز ظهر برگرداند و نماز را تمام کند، بعد هردو نماز را به ترتیب به جا آورد.

روزجمعه اگر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) یا امام معصوم (علیه السلام) یا نائب خاص آنها نماز جمعه را اقامه کند، بر هر کسی که واجد شرائط آن باشد واجب است به جای نماز ظهر دو رکعت نماز جمعه بخواند.

و در زمان غیبت، بنا بر اظهر انسان مخیّر است نماز ظهر، یا نماز جمعه را( در صورتی که با شرائطش اقامه شود)، به جای آورد، و اگر نماز جمعه را خواند بهتر است احتیاطاً نماز ظهر را هم بخواند.

وقت نماز جمعه از اول ظهر است به مقداری که بتوان آن را با رعایت آداب و شرائطش(وضو یا غسل و حاضر شدن نمازگزاران در محل اقامه و غیر اینها) بلکه با مختصر تأخیری به جا آورد. و اگر بیشتر تأخیر افتاد  احتیاط واجب آن است که بجای نماز جمعه نماز ظهر بخواند.

ماز جمعه باید به جماعت خوانده و به صورت فرادی صحیح نیست و عدد نمازگزاران اگر با امام به پنج نفر برسدکافی است، ولی با کمتر از آن نماز جمعه منعقد نمی‌شود.