چیزهائی که تیمّم به آنها صحیح است

تیمّّم بر خاک و ریگ و کلوخ و سنگ صحیح است، ولی احتیاط مستحبّ آن است که اگر خاک ممکن باشد بر چیز دیگر تیمّم نکند (و سزاوار است این احتیاط در صورت امکان ترک نشود) و اگر خاک نباشد بهتر است بر ریگی که بسیار نرم است و عرفا خاک بر آن صدق می کند تیمّم کند و اگر ممکن نباشد بر کلوخ و چنان چه کلوخ هم نباشد بر سنگ تیمّم نماید.

تیمّم بر سنگ گچ و سنگ آهک صحیح است، و بنابر احتیاط واجب در حال اختیار بر گچ و آهک پخته و آجر و سنگ معدن مثل سنگ عقیق تیمّم ننمایند.

اگر خاک، ریگ، کلوخ و سنگ، خشک نباشند می‌شود بر آنها در حالی که مرطوب هستند تیمّم کرد (و رطوبت کمتر مقدم بر رطوبت بیشتر است) و اگر اینها ممکن نشد باید بر گرد و غباری که روی فرش و لباس و مانند اینها است تیمّم نماید، و چنان چه غبار پیدا نشود، باید بر گِل تیمّم کند و در هر دو صورت، احتیاط واجب آن است بر یکی از چیزهایی که در مسأله پیش گذشت (گچ، آهک، آجر پخته و سنگ معدن) هم در صورت امکان تیمّم نماید و اگر غبار و گِل پیدا نشد فقط بر یکی از این چیزها تیمّم کند، و اگر هیچ یک از اینها پیدا نشد بنابر احتیاط مستحبّ نماز را بدون تیمّم بخواند، ولی باید بعداً قضای آن را به جا آورد.

اگر بتواند با تکاندن چیز گرد آلود (فرش و لباس و مانند آنها ) خاک تهیّه کند، تیمّم بر گرد باطل است، و هم چنین اگر بتواند گِل را خشک و تبدیل به خاک نماید، تیمّم بر گِل صحیح  نیست. 

کسی که آب ندارد اگر برف یا یخ داشته باشد، چنان چه ممکن است باید آن را آب کند و با آن وضو بگیرد یا غسل کند و اگر این ممکن نشد و چیزی هم که تیمّم به آن صحیح است ندارد احتیاط واجب آن است که با برف یا یخ اعضاء وضو یا غسل را نمناک کند و در وضو با رطوبت دست، سر و پاها را مسح نماید و نماز را بخواند و در خارج وقت قضایش را به جا آورد و اگر این هم ممکن نیست با یخ یا برف تیمّم نماید، و نماز را در وقت بخواند و در خارج وقت قضا نماید.

اگر با خاک و ریگ چیزی مانند کاه که تیمّم بر آن باطل است، مخلوط شود، نمی تواند بر آن تیمّم کند، ولی اگر آن چیز به قدری کم باشد که در خاک یا ریگ از بین رفته حساب شود، تیمّم بر آن خاک و ریگ صحیح است.

اگر چیزی ندارد که بر آن تیمّم کند، چنان چه بدون حرج ممکن است، باید به خریدن و مانند آن تهیّه نماید.

تیمّم بر دیوار گِلی صحیح است و احتیاط مستحبّ آن است که با بودن زمین یا خاک خشک، بر زمین یا خاک نمناک تیمّم نکند.

چیزی که بر آن تیمّم می کند باید پاک باشد و اگر چیز پاکی که تیمّم بر آن صحیح است ندارد، بنابر احتیاط مستحبّ بر همان چیز نجس تیمّم کرده و نماز بخواند، ولی باید قضای ان نماز را بعداً به جا آورد.

اگر یقین داشته باشد که تیمّم بر چیزی صحیح است و بر آن تیمّم نماید، بعد بفهمد تیمّم بر آن باطل بوده، نمازهائی را که با آن تیمّم خوانده باید دوباره بخواند.

چیزی که بر آن تیمّم می کند و مکان آن بنابر احتیاط واجب باید غصبی نباشد پس اگر بر خاک غصبی تیمّم کند، یا خاک مباح را بی اجازه در ملک کسی که رضایت ندارد بگذارد و بر آن تیمّم کند تیمّم او بنابر احتیاط واجب باطل است.

تیمّم در فضای غصبی بنابر احتیاط واجب صحیح نیست پس اگر در ملک دیگری بدون رضایت او پیشانی، یا پشت دست ها را مسح کند تیمّم او بنابر احتیاط باطل است اگرچه در ملک خود دست ها را بر زمین زده باشد.

تیمّم بر چیز غصبی، یا در فضای غصبی یا بر چیزی که در مکان غصبی است، در حالی که فراموش کرده یا غفلت داشته باشد، صحیح است، مگر این که خود غصب کننده در حالی که غصب را فراموش کرده تیمّم کند، که تیمّم او بنابر احتیاط واجب باطل است. 

کسی که در جای غصبی حبس است، اگر آب و خاک آن هر دو غصبی است باید با تیمّم نماز بخواند.

چیزی که بر آن تیمّم می کند بنابر احتیاط واجب در صورت امکان باید گرد یا چیزی مانند آن داشته باشد که به دست بماند، و بعد از زدن دست بر آن، دست را بتکاند که عین چیزی که به دست مانده بریزد و فقط اثرش باقی بماند.

بهتر است در حال اختیار بر زمین گود و خاک جاده و زمین شوره‌زار اگر چه نمک روی آن نپوشانده، تیمّم نکند و اگر نمک روی آن را پوشانده تیمّم بر آن باطل است.