نبش قبر

نبش قبر مسلمان؛ یعنی شکافتن قبر او ـ به گونه ای که بدن ظاهر شود ـ اگرچه طفل یا دیوانه باشد حرام است، ولی اگر تمام بدنش از بین رفته و خاک شده باشد اشکال ندارد.

در هر موردی که نبش قبر یا خراب کردن آن هتک شمرده شود، اگر چه سال ها بر آن گذشته و بدن از میان رفته باشد، حرام است مانند قبر امام زاده ها و شهدا و علمای بزرگ.

شکافتن قبر در چند مورد حرام نیست:

«اول» آن که میّت در زمین غصبی دفن شده باشد و مالک زمین راضی نشود که در آن جا بماند، و هم چنین است اگر کفن میّت غصبی باشد و صاحب آن راضی نشود که در قبر بماند ولی در هر دو مورد مشروط است به این که نبش محذور مهمتری نداشته باشد.

«دوم» آن که چیزی با میّت دفن شده باشد که مال کسی بوده

 و صاحبش راضی نشود که در قبر بماند و هم چنین است اگر چیزی از مال خود میّت که به ورثه رسیده با او دفن شده باشد و ورثه راضی نشوند که آن چیز در قبر بماند ولی اگر نبش موجب قطعه قطعه شدن بدن میّت یا هتک او یا محذوری مانند اینها بشود واجب بلکه جایز بودن آن اشکال دارد، اگر میّت وصیت کرده باشد که دعا یا قرآن یا انگشتری را با او دفن کنند چنان چه وصیّت نافذ باشد، برای بیرون آوردن اینها نمی توانند قبر را بشکافند.

«سوم» آن که میّت بی غسل یا بی کفن دفن شده باشد، یا بفهمند غسلش باطل بوده، یا به غیر دستور شرع کفن شده، یا در قبر او را رو به قبله نگذاشته اند، و شکافتن قبر در این صورت ها وقتی جایز است که موجب هتک حرمت نباشد.

«چهارم » آن که برای ثابت شدن حقّی که مهمتر از نبش قبر است بخواهند بدن میّت را ببینند.

«پنجم» آن که میّت را در جائی که بی احترامی به او است؛ مثل قبرستان کفّار یا جایی که کثافت و خاکروبه می ریزند دفن کرده باشند.

«ششم» آن که برای یک مطلب شرعی که اهمّیت آن از شکافتن قبر بیشتر است، قبر را بشکافند؛ مثلا بخواهند بچۀ زنده را از شکم زن حامله ای که دفنش کرده اند بیرون آورند.

«هفتم» آن که بترسند درنده ای بدن میّت را پاره کند، یا سیل او را ببرد، یا دشمن بیرون آورد.

«هشتم » آن که قسمتی از بدن میّت را که با او دفن نشده، بخواهند دفن کنند، ولی احتیاط واجب آن است که آن قسمت از بدن را طوری در قبر قرار دهند که بدن میّت دیده نشود. 

«نهم» آن که میّت وصیّت کرده باشد که او را به مشاهد مشرّفه نقل نمایند چنان چه نقل دادن او محذوری نداشته، ولی از روی جهل یا فراموشی یا عمداً او را در جایی دیگر دفن کرده اند می توانند در صورتی که هتک حرمت میّت یا محذور دیگری لازم نیاید قبر او را نبش کرده و بدنش را به مشاهد مشرّفه نقل دهند، بلکه احتیاط در این فرض همین است که نبش و نقل شود.