مستحبات دفن

مستحب است قبر را به اندازۀ قامت یا تا شانه انسان متوسط گود کنند، و بهتر است میّت را در نزدیک ترین قبرستان دفن نمایند، مگر آن که قبرستان دورتر دارای مزیّتی باشد؛ مثل آن که مردمان خوب در آن جا دفن شده باشند، یا مردم برای فاتحۀ اهل قبور بیشتر به آن جا بروند.

و نیز مستحب است هنگام دفن جنازه را در چند قدمی قبر سه مرتبه زمین بگذارند و با کمی صبر بردارند و در هر مرتبه کمی نزدیک تر ببرند تا مرتبه سوّم  لب قبر بگذارند و در نوبت چهارم وارد قبر کنند و اگر میّت مرد است در دفعه سوم طوری زمین بگذارند که سر او طرف پایین قبر باشد، و در دفعه چهارم از طرف سر وارد قبر نمایند، و اگر زن است در دفعۀ سوم طرف قبلۀ قبر بگذارند و به پهنا وارد قبر کنند و پارچه ای روی قبر بگیرند و نیز مستحب است جنازه را به آرامی از تابوت بگیرند و وارد قبر نمایند و دعاهایی را که دستور داده شده، پیش از دفن و هنگام دفن بخوانند، و بعد از آن که میّت را در لحد گذاشتند گره های کفن را باز کنند، و صورت میت را روی خاک بگذارند، و بالشی از خاک زیر سر او بسازند، و پشت میّت خشت خام یا کلوخی قرار دهند که میّت به پشت برنگردد و پیش از آن که لحد را بپوشانند دست راست را به شانه راست میّت بزنند و دست چپ را بر شانه چپ میّت بگذارند و دهان را نزدیک گوش او ببرند،و به شدّت حرکتش دهند و سه مرتبه بگویند: «اِسمَع اِفهَم یَا فُلانَ بنَ فُلانٍ) و به جای فلان بن فلان اسم میّت و پدرش را بگویند؛ مثلاً اگر اسم او محمّد و اسم پدرش علی است سه مرتبه بگویند: «اِسمَع اِفهَم یَا مُحَمَّدَ بنَِ عَلِی»پس از آن خوب است چنین بگویند: «هَل اَنتَ عَلَی العَهدِ الَّذیِ فَارَقتَنا عَلیهِ مِن شَهادَة اَن لا اِلهَ اِلَّا اَللهُ وَحدَهُ لا شَریکَ لَهُ وَ اَنَّ مُحَمَّداً صَلَّیَ اَللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ عَبدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ سَیِّدُ النَبِیِّینَ وَ خَاتَمُ المُرسَلینَ وَ اَنََََّ عَلِیَّاًً اَمیرُ المُومِنینَ وَ سَیِدُ اَلوَصِیِّینَ وَ اِمامٌ اِفتَرَضَ اللهُ طاعَتَهُ عَلَی العَالَمیِنَ، وَ اَنَّ الحَسَنَ وَ الحُسَینَ وَ عَلیَّ بنَ الحُسَینِ وَ مُحَمَّدَ بنَ عَلِیٍّ وَ جَعفَرَ بنَ مُحَمَّدٍ وَ مُوسَی بنَ جَعفَرٍ وَ عَلِیَّ بنَ موسَی وَ مُحَمَّدَ بنَ عَلِیٍّ وَ عَلِیَّ بنَ مُحَمَّدٍ و الحَسَنِ بنَ عَلِیٍّ وَ القَائِمَ الحُجَّهَ المَهدِیَّ صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِم اَئِمَّهُ المُؤمِنینَ وَ حُجَجُ اللهِ عَلیَ الخَلقِ اَجمَعینَ و اَئِمَّتُکَ اَئِمَّهُ هُدَیً اَبرَارٌ».

«یا فُلانَ بنَ فُلانٍ» و به جای فلان بن فلان اسم میّت و پدرش را بگویند.

و بعد بگویند: «اِذَا اَتاکَ المَلِکانِ المُقَرَّبانِ رَسُولَینِ مِن عِندِ اللهِ تَبارَکَ وَ تَعالَی وَ سأَلاکَ عَن رَبِّکَ وَ عَن نَبِیِّکَ وَ عَن دینِکََ و عَن کِتابِکََ و عَن قِبلَتِکَ وَ عَن اَئِمَّتِکَ فَلا تَخَف وَ لا تَحزَن وَ قُل فِی جَوابِهِما اَللهُ رَبِّی وَ مُحَمَّدٌ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ نَبِیِّی وَ الاِسلامُ دِینیِ وَ القُرآنُ کِتابِی وَ الکَعبَهُ قِبلَتی وَ اَمیرُالمُوِمنینَ عَلیُّ بنُ ابِی طالِبٍ اِمامِی وَ الحَسَنُ بنُ عَلِیٍّ المُجتَبیَ اِمامِی وَ الحُسَینُ بنُ عَلِیٍّ الشَّهیدُ بِکَربَلا اِمامِی وَ عَلِیٌّ زَینُ العَابِدینَ اِمامِی وَ مُحَمَّدٌ الباقِرُ اِمامِی وَ جَعفَرٌ الصادِقُ اِمامیِ وَ مُوسَی الکَاظِمُ اِمامِی وَ عَلِیٌّ الرِّضَا اِمامی وَ مُحَمَّدٌ الجَوادُ اِمامِی وَ عَلِیٌ اَلهادِی اِمامِی وَ الحَسَنُ العَسکَریُّ اِمامِی وَ الحُجَّهُ المُنتَظَرُ اِمامِی، هَوُلَاءِ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیهِم اَئِمَّتیِ وَ سادَتِی وَ قَادَتِی وَ شُفَعائِی بِهِم اَتَوَلَّی وَ مِن اَعدَائِهِم اَتَبَرَّأُ فِی الدُّنیَا وَ الاَخِرَهِ».«ثُمَّ اعلَم یا فُلانَ بنَ فُلانٍ»و به جای فلان بن فلان اسم میّت و پدرش را بگویند و بعد بگویند: «اِنَّ اللهَ تَبارَکَ وَ تَعالَی نِعمَ الرَّبُّ وَ اَنَّ مُحَمَداً صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ نِعمَ الرَّسُولُ وَ اَنَّ عَلِیِّ بنَ اَبِی طالبٍ وَ اَولادَهَُ المَعصومِینَ الاَئِمَّهَ الِاثنَی عَشَرَ نِعمَ الاَئِمَّهُ وَ اَنَّ مَا جَاءَ بِهِ مُحَمَّدٌ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ حَقًّ وَ اَنَّ المَوتَ حَقٌ وَ سُوالَ مُنکَرٍ وَ نَکیرٍ فِی القَبرِ حَقٌ وَ البَعثَ حَقٌّ وَ النُّشُورَ حَقٌ وَ الصِّراةَ حَقٌّ وَ المِیزانَ حَقٌّ وَ تَطائُرَ الکُتُبِ حَقٌّ وَ اَنًّ الجَنّةََ حَقٌّ وَ النّارَ حَقٌّ وَ اَنَّ السَاعَهَ آتِیَةٌ لا رَیبَ فِیهَا وَ اَنَّ اللهَ یَبعَثُ مَن فِی القُبُورِ».

پس بگویند: «اَ فَهِمتَ یا فُلانُ) و به جای فلان اسم میّت را بگویند پس از آن بگویند: «ثَبَّتَکَ اللهُ بِالقَولِ الثابِتِ وَ هَداکَ اللهُ اِلیَ صِراطٍ مُستَقیمٍ عَرَّفَ اللهَ بَینَکَ وََ بینَ اَولِیائِکَ فِی مُستَقَرٍ مِن رَحمَتِهِ».

پس بگویند: «اَللَّهُمَّ جافِ الاَرضَ عَن جَنبَیهِ وَ اَصعَد بِرُوحِهِ اِلَیکَ وَ لَقِّهِ مِنکَ بُرهَاناً ،اَللَّهُمَ عَفوَکَ عَفوَکَ عَفوَکَ».

مستحب است کسی که میّت را در قبر می گذارد،با طهارت و سر برهنه و پا برهنه باشد، و از طرف پای میّت از قبر بیرون بیاید و وقتی که بیرون آمد بگوید: " اِنّا لِلّهِ وَ اِنّا اِلَیهِ راجِعون، وَ الحَمدُ لِلّهِ رَبِّ العالَمین، اَللّهُمَّ ارفَع دَرَجَتَهُ فی اَعلی عِلّیّینَ وَ اخلَُف عَلی عَقِبِه فِی الغابِرینَ وَ عِندَکَ نَحتَسِبُهُ یا رَبَّ العالَمین". 

و مستحب است غیر از خویشان میّت، کسانی که حاضرند با پشت دست خاک بر قبر بریزند.

اگر میّت زن است کسی که با او محرم می باشد او را در قبر بگذارد ،و اگر محرمی نباشد خویشانش او را در قبر بگذارند.

مستحب است قبر را مربع یا مربع مستطیل بسازند، و به اندازه چهار انگشت از زمین بلند کنند، و نشانه‌ای روی آن بگذارند که اشتباه نشود، و روی قبر آب بپاشند، و بعد از پاشیدن آب کسانی که حاضرند دست ها را بر قبر بگذارند و انگشتها را باز کرده در خاک فرو برند و هفت مرتبه سورة مبارکة "انا انزلناه" را بخوانند ، و برای میّت دعا و طلب آمرزش کنند، و این دعا را بخوانند:

«اَللّهُمَّ جافِ الاَرضَ عَن جَنبَیهِ وَ اصعِد اِلَیکَ رُوحَهُ و لَقِّهِ مِنکَ رِضواناً وَ اسکُن قَبرَهُ مِن رَحمَتِکَ ما تُغنیهِ بِهِ عَن رَحمَةِ مَن سِواکَ».

پس از رفتن کسانی که تشییع جنازه کرده‌اند، مستحبّ است ولیّ میّت یا کسی که از طرف ولیّ اجازه دارد، دعاهایی را که دستور داده شده، یا آن چه در مسأله 635 گذشت "اسمع، افهم....الخ" بر سر قبر میّت به او تلقین کند.

بعد از دفن مستحبّ است صاحبان عزا را تسلیت دهند، ولی اگر مدتی گذشته است که خاطرۀ مصیبت فراموش شده و تسلیت دادن یادآور مصیبت و موجب حزن است ترک آن بهتر است و نیز شایسته است تا سه روز برای اهل خانه میّت غذا بفرستند، و غذا خوردن نزد آنان مکروه است.

مستحبّ است انسان در هر مصیبتی مخصوصاً در مرگ فرزند صبر کند، و هر وقت میّت را یاد می‌کند، «انّا لله و انّا إلیه راجعون» بگوید، و قرآن خوانده به میّت هدیه کند، و سر قبر پدر و مادر از خداوند حاجت بخواهد، و قبر را محکم بسازد که زود خراب نشود.

بنابر احتیاط جایز نیست انسان در مرگ کسی صورت و بدن خود را بخراشد، و به خود سیلی زده آسیب برساند، و موی خود را قطع کند یا بکند.

بنابر احتیاط پاره کردن یقه در مرگ غیر پدر یا برادر جایز نیست و احتیاط مستحبّ آن است که در مصیبت آنان هم یقه پاره نکند.

بنابر احتیاط مستحبّ اگر زن در عزای میّت صورت خود را بخراشد و خونین کند،یا موی خود را بکند، و یا اگر مرد در مرگ زن یا فرزند خود یقه یا لباس خود را پاره کند، یک بنده آزاد کند یا ده فقیر را طعام دهد یا آنها را بپوشاند و اگر زن در عزای میّت موی خود را ببرد، احتیاط مستحبّ آن است که دو ماه پی درپی روزه بگیرد، یا یک بنده آزاد کند، یا شصت فقیر را طعام دهد.

احتیاط مستحبّ آن است که در گریه بر میّت صدا را خیلی بلند نکنند.