حیض

اگر زن بعد از پاک شدن از حیض شک کند که برای نماز وقت دارد یا نه باید نمازش را بخواند.

اگر وقتی که از حیض پاک شد به خیال این که به اندازه تهیّه مقدمات نماز و خواندن یک رکعت وقت ندارد نماز نخواند و بعد بفهمد وقت داشته، باید قضای آن نماز رابه جا آورد.

مستحب است زن حائض در وقت نماز با پنبه و مانند آن از آمدن خون جلوگیری کند (بلکه بهتر است خود را از خون پاک نماید و پنبه و دستمال را عوض کند) و نیز مستحب است وضو بگیرد و اگر نمی تواند تیمم نماید و در جای پاکی رو به قبله بنشیند و به اندازه خواندن نماز مشغول ذکر خدا (خواندن قرآن و تسبیحات اربعه)، شود.

رساندن جائی از بدن به حواشی و میان سطرها و فاصله نوشته های قرآن و آویختن قرآن بر بدن، برای حائض مکروه است و همچنین است خضاب کردن به حنا( حنابستن) و مانند آن در حال حیض.

زنان حائض بر شش قسمند:
«اول» صاحب عادت وقتبّه و عددیّه، و آن زنی است که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببیند و شماره روزهای حیض او هم در هر دو ماه یک اندازه باشد؛ مثل آن که دو ماه پشت سر هم از اول ماه تا هفتم خون ببیند.
«دوم» صاحب عادت وقتیّه، و آن زنی است که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببیند، ولی شماره روزهای حیض او در دو ماه یک اندازه نباشد؛ مثلاً دو ماه پشت سر هم از روز اول ماه خون ببیند، ولی ماه اول روز هفتم و ماه دوم روز هشتم از خون پاک شود.
«سوم» صاحب عادت عددیّه، و آن زنی است که شماره روزهای حیض او در دو ماه پشت سر هم یک اندازه باشد، ولی وقت دیدن آن دو خون یکی نباشد؛ مثل آن که ماه اول از پنجم تا دهم و ماه دوم از دوازدهم تا هفدهم خون ببیند.
«چهارم» مضطربه، و آن زنی است که چند ماه خون حیض دیده، ولی عادت معینّی پیدا نکرده، یا عادتش بهم خورده و عادت تازه ای پیدا نکرده است.
«پنجم» مبتدئه؛ یعنی زنی که برای اولین بار حائض شده است.
«ششم» ناسیه، و آن زنی است که عادت خود را فراموش کرده است. هر کدام از اینها احکامی دارند که در مسائل آینده بیان می شود.

 زنانی که عادت وقتیّه و عددیّه دارند دو دسته اند:
«اول» زنی که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببیند و در وقت معیّن هم پاک شود؛ مثلاً دو ماه پشت سر هم از اول ماه خون ببیند و روز هفتم پاک شود، که عادت حیض این زن از اول ماه تا هفتم است.
«دوم» زنی که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببیند و بعد از آن که سه روز یا بیشتر خون دید یک روز یا بیشتر پاک شود و دوباره خون ببیند و تمام روزهائی که خون دیده با روزهائی که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر نشود و روزهائی که خون دیده و همچنین روزهائی که در وسط پاک بوده در هر دو ماه به یک اندازه باشد؛ مثلاً اگر در ماه اول و همچنین در ماه دوم از اول ماه تا چهارم خون ببیند و دو روز پاک شود و دوباره سه روز خون ببیند، عادت این زن هفت روز متفرق می شود؛ یعنی در ماه های بعد تا این عادتش بهم نخورده، وقتی خون دید چهار روز اول ماه و روزهای هفتم و هشتم و نهم را حیض قرار می دهد و در روزهای پنجم و ششم چنانچه پاک باشد بنابر احتیاط واجب غسل کرده عبادت های واجب خود را انجام می دهد و محرمات حائض را ترک می کند و اگر در این دو روز وسط خون ببیند به احتیاط واجب اعمال مستحاضه را انجام می دهد و محرمات حائض را ترک می کند.

زنی که عادت وقتیّه دارد –چه عادت عددیه هم داشته باشد یا نه-    اگر در وقت عادت یا یکی دو روز جلوتر خون ببیند اگر چه آن خون نشانه های حیض را نداشته باشد، باید به احکامی که برای زن حائض گفته شد عمل کند و چنانچه بعد بفهمد حیض نبوده؛ مثل این که پیش از سه روز پاک شود، باید عبادت هائی را که به جا نیاورده قضا نماید، و همچنین است صاحب عادت وقتیه و عددیه در صورتی که از اول روزهای عادت تأخیر بیفتد، ولی خارج از روزهای عادت نباشد و اگر دو روز یا بیشتر از آخر روزهای عادتش بگذرد و خون ببیند و نشانه های حیض را نداشته باشد حیض نیست و در کمتر از دو روز بنابر احتیاط واجب جمع کند بین تروک حائض و اعمال مستحاضه.

زنی که عادت وقتیّه و عددیّه دارد اگر همه روزهای عادت و چند روز با نشانه های حیض پیش از عادت و بعد از عادت خون ببیند و روی هم از ده روز بیشتر نشود، همه حیض است. و اگر از ده روز بیشتر شود فقط خونی که در روزهای عادت دیده حیض است و خونی که پیش از آن و بعد از آن دیده استحاضه می باشد و باید عبادت هائی را که در روزهای پیش از عادت و بعد از عادت به جا نیاورده قضا نماید. و اگر همه روزهای عادت را با چند روز پیش از عادت با نشانه های حیض خون ببیند و روی هم از ده روز بیشتر نشود همه حیض است، و اگر از ده روز بیشتر شود، فقط روزهای عادت او حیض است، و خونی که جلوتر از آن دیده استحاضه می باشد و چنانچه در آن روزها عبادت نکرده باید قضا نماید. و اگر همه روزهای عادت را با چند روز بعد از عادت با نشانه های حیض خون ببیند و روی هم از ده روز بیشتر نشود همه حیض است، و اگر بیشتر شود فقط روزهای عادت حیض و باقی استحاضه است.

زنی که عادت وقتیّه و عددیّه دارد اگر مقداری از روزهای عادت را با چند روز پیش از عادت با نشانه های حیض خون ببیند و روی هم از ده روز بیشتر نشود، همه حیض است. و اگر از ده روز بیشتر شود، روزهائی را که در عادت خون دیده با چند روز پیش از آن که روی هم به مقدار عادت او شود، حیض و روزهای قبل از آن را استحاضه قرار دهد، و اگر مقداری از روزهای عادت را با چند روز بعد از عادت با نشانه های حیض خون ببیند و روی هم از ده روز بیشتر نشود، همه حیض است، و اگر بیشتر شود باید روزهائی را که در عادت خون دیده با چند روز بعد از آن که روی هم به مقدار عادت او شود، حیض و بقیّه را استحاضه قرار دهد.

زنی که عادت دارد، اگر بعد از آنکه سه روز یا بیشتر خون دید پاک شود و دوباره خون ببیند و فاصله بین دو خون کمتر از ده روز باشد و همه روزهائی که خون دیده با روزهائی که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر باشد؛ مثل آن که پنج روز خون ببیند و پنج روز پاک شود و دوباره پنج روز خون ببیند، چند صورت دارد:
1- آن که تمام خونی که دفعه اول دیده در روزهای عادت باشد و خون دوّم که بعد از پاک شدن می بیند در روزهای عادت نباشد، در این صورت باید همه خون اول را حیض و خون دوم را استحاضه قرار دهد، و همچنین است اگر مقداری از خون اول؛ یعنی یکی دو روز آن را پیش از عادت ببیند و یا بیشتر از دو روزش را قبل یا بعد از روزهای عادت با نشانه های حیض ببیند.
و چنانچه مقداری از خون دوّم ( که با خون اول و پاکی بعد از آن از ده روز تجاوز نمی-کند) دارای نشانه های حیض باشد در این مقدار به احتیاط واجب محرمّات حائض را ترک کند و وظائف مستحاضه را انجام دهد و در پاکی وسط با ترک محرمات حائض عبادت های واجبش را به جا آورد و در این فرض بقیّه خون دوّم استحاضه است.
2- آن که خون اول در روزهای عادت نباشد و تمام خون دوّم یا مقداری از آن را (به همان نحوه که در خون اول گفته شد) در روزهای عادت ببیند که باید همه خون دوّم را حیض و خون اول را استحاضه قرار دهد.
3- آن که مقداری از خون اول و دوّم در روزهای عادت باشد و مقدار خون اوّل در روزهای عادت از سه روز کمتر نباشد در این صورت آن مقدار از خون اول حیض است. و از خون دوم نیز مقداری را که در روزهای عادت واقع شده (و به ضمیمه مقدار مذکور از خون اول و پاکی وسط از ده روز بیشتر نیست) حیض قرار  دهد و در پاکی وسط بنابر احتیاط واجب محرمات حائض را ترک  کند و عبادت های واجبش را به جا  آورد و بقیِّه خون اول و دوّم استحاضه است.
البته در همین فرض چنانچه مقدار پیش از عادت از خون اول سه روز یا بیشتر باشد همه آن استحاضه است و اگر یک یا دو روز باشد آن را به مقدار واقع در عادت ضمیمه کرده حیض قرار می دهد، مگر آن که ضمیمه کردن آن سبب شود که روزهای حیض خون اول و پاکی وسط و آن مقدار از خون دوّم که در عادت واقع شده مجموعاً از ده روز بیشتر شود که در این صورت آن یک یا دو روز را باید استحاضه قرار دهد.
مثال: اگر عادت زن این است که روز پنجم ماه را تا آخر روز دوازدهم ماه خون می ببیند، چنانچه این زن اول ماه را تا آخر روز هفتم خون دید و پس از آن که سه روز (هشتم، نهم و دهم ماه) پاک شد، دوباره روزهای یازدهم تا پانزدهم ماه را خون دید، روزهای پنجم، ششم و هفتم ماه از خون اول و روزهای یازدهم و دوازدهم ماه از خون دوّم حیض است (زیرا مجموع این روزها با سه روز پاکی وسط از ده روز بیشتر نیست) و در روزهای هشتم، نهم و دهم ماه به نحوی که ذکر شد احتیاط می کند بنابر این پنج روز اول ماه و روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم ماه استحاضه است.
و اگر در فرض بالا روز سوّم و چهارم ماه را تا آخر روز هفتم ماه خون دیده باشد، همه این روزها و روزهای یازدهم و دوازدهم ماه حیض محسوب می شود؛ یعنی روزهای سوّم و چهارم نیز به روزهای حیض ضمیمه می شود؛ زیرا مجموع این روزها با پاکی وسط از ده روز بیشتر نیست.
ولی چنانچه در همین فرض، روزهای پاکی وسط، پنج روز بوده باشد، روزهای سوّم و چهارم، باید استحاضه محسوب شود نه حیض؛ زیرا ضمیمه کردن آنها به روزهای حیض، سبب می شود که مقدار حیض از خون اول، پنج روز بوده و با پنج روز پاکی وسط، ده روز شود و در نتیجه روزهای یازدهم و دوازدهم، که در عادت واقع شده بود، زاید بر ده روز باشد.
4- آن که مقداری از خون اول و دوّم در روزهای عادت باشد ، ولی هر یک از مقدار خون اول و دوم که در روزهای عادت واقع شده از سه روز کمتر باشد که بنابر احتیاط واجب باید در تمام دو خون کارهائی که بر حائض حرام است ترک کند و کارهای مستحاضه را به جا آورد و در پاکی وسط کارهائی که بر حائض حرام است ترک کند و عبادت های واجب خود را انجام دهد.

زنی که عادت وقتیّه و عددیّه دارد، اگر در وقت عادت، خون نبیند و در غیر آن وقت به شماره روزهای عادتش با نشانه های حیض، خون ببیند، باید همان را حیض قرار دهد، چه پیش از وقت عادت دیده باشد چه بعد از آن.

زنی که عادت وقتیّه و عددیّه دارد اگر در وقت عادت خود سه روز یا بیشتر خون ببیند، ولی شماره روزهای آن کمتر یا بیشتر از روزهای عادت او باشد و بعد از پاک شدن دوباره به شمارۀ روزهای عادتش خون با نشانه های حیض ببیند؛ چنانچه مجموع دو خون با پاکی بین آنها از ده روز بیشتر نشود هر دو خون را حیض قرار  دهد و روزهائی که در وسط پاک بوده، بنابر احتیاط باید عبادت های واجبش را انجام دهد و محرمات حائض را ترک کند و چنانچه از ده روز بیشتر شود خون اول را حیض و خون دوّم را استحاضه قرار  دهد به شرط آن که خون اول -اگر زیادتر از عدد عادت است- از ده روز بیشتر نباشد و مقدار زیادی آن دارای نشانه های حیض باشد.

زنی که عادت وقتیّه و عددیّه دارد، اگر بیشتر از ده روز خون ببیند، خونی که در روزهای عادت دیده اگر چه نشانه های حیض را نداشته باشد حیض است، و خونی که بعد از روزهای عادت دیده اگر چه نشانه های حیض را داشته باشد استحاضه است؛ مثلاً زنی که عادت او از اول ماه تا هفتم است، اگر از اول ماه تا دوازدهم خون ببیند، هفت روز اول آن حیض و پنج روز بعدی استحاضه می باشد.

 زنانی که عادت وقتیّه دارند؛ یعنی اول عادت آنها معیّن است دو دسته اند:
«اول» زنی که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببیند و بعد از چند روز پاک شود، ولی شماره روزهای آن در هر دو ماه یک اندازه نباشد؛ مثلاً دو ماه پشت سر هم روز اول ماه خون ببیند، ولی ماه اول روز هفتم و ماه دوّم روز هشتم از خون پاک شود، که این زن باید روز اول ماه را اول عادت خود قرار دهد.
«دوم» زنی که دو ماه پشت سر هم در وقت معیّن؛ مثلاً اول ماه سه روز یا بیشتر خون حیض ببیند و بعد پاک شود و دوباره خون ببیند و تمام روزهائی که خون دیده با روزهائی که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر نشود، ولی ماه دوّم کمتر یا بیشتر از ماه اول باشد؛ مثلاً در ماه اول هشت روز و در ماه دوّم نه روز باشد که این زن هم باید روز اول ماه را اول عادت حیض خود قرار دهد.

زنی که عادت وقتیّه دارد و شماره روزهای او به یک اندازه نیست، اگر در وقت عادت خود یا یکی دو روز قبل یا بعد از اول عادت خود خون ببیند، اگر چه نشانه های حیض نداشته باشد، باید به احکامی که برای زن های حائض گفته شد، رفتار نماید به تفصیلی که در صاحب عادت وقتیّه و عددیّه در مسأله(486) گذشت.
و اما اگر در غیر وقت عادت خود؛ مثلاً پانزده روز قبل یا بعد از ایام عادتش خونی ببیند، چنانچه مقداری از آن نشانه حیض داشته و مقداری نداشته باشد، در صورتی که خون نشانه دار امکان حیض بودن داشته باشد؛ مثلاً از سه روز کمتر و از ده روز بیشتر نباشد، لازم است آن را حیض و خونی را که نشانه حیض ندارد استحاضه قرار دهد.
 

 زنی که عادت وقتیّه دارد، اگر بیشتر از ده روز خون ببیند و نتواند مقدار حیض را به واسطه نشانه های آن معّین کند احتیاط واجب آن است که ذیلاً بیان می شود: در هر ماه شماره عادت خویشان خود را اگر شش یا هفت روز باشد حیض خود قرار دهد، چه پدری باشند، چه مادری و اگر عادت آنان از هفت روز زیادتر باشد، شش یا هفت روز( هر کدام را که اختیار کند) حیض قرار دهد و در مقدار کسری آن از عادت آنان احتیاط کند به ترک محرمات حائض و انجام اعمال مستحاضه، و چنانچه عادت خویشان از شش روز کمتر باشد آن را حیض قرار دهد و در مقدار کسری آن از شش یا هفت روزی که اختیار  کرده، به احتیاط مذکور عمل نماید.
و این در صورتی است که شماره روزهای عادت خویشانش مختلف نباشد و یا در صورت اختلاف، آنهائی که شماره عادتشان با دیگران فرق دارد به قدری کم باشند که به حساب نیایند و اما در غیر این صورت؛ مثل این که بعضی از آنها پنج روز و بعضی دیگر هشت روز عادت ببینند، نمی تواند عادت آنها را به نحو مذکور حیض خود قرار دهد، بلکه در این صورت شش یا هفت روز اول خون را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.

زنی که عادت وقتیّه دارد و بنابر مسأله گذشته، شماره عادت خویشان خود را حیض قرار می دهد، نمی تواند آن را در غیر وقت عادت خود قرار دهد، پس چنانچه ابتدای زمان عادت او معلوم باشد؛ مثل اینکه هر ماه از روز اول خون می دیده و گاهی روز پنجم و گاهی روز هفتم پاک می شده اگر یک ماه از اول آن تا دوازدهم؛ مثلاً خون ببیند و نتواند با نشانه های حیض شماره روزهای آن را معین نماید باید اول ماه را اول حیض خود قرار دهد و در تعیین شماره روزها بنابر احتیاط واجب طبق آن چه که در مسأله پیش گقته شد، رفتار نماید.
 

 زنی که عادت وقتیّه دارد اگر بیشتر از ده روز خون ببیند و نتواند مقدار حیض را با نشانه های حیض یا با رجوع به عادت خویشان خود به نحو مذکور در مسأله(495) تعیین نماید (مثل این که خویشی نداشته باشد یا شماره عادت آنها مختلف باشد) از اول وقت عادتش شش یا هفت روز حیض قرار دهد- و بهتر هفت روز است- و بقیّه را استحاضه، و اگر روز وسط عادتش معلوم باشد روزهای حیض (شش یا هفت روز) را طوری قرار دهد که روز وسطش با آن روز معلوم منطبق شود و همچنین اگر روز آخر عادتش معلوم باشد روزهای حیض را طوری قرار دهد که آخرش با همان روز معلوم منطبق باشد.

زن هائی که عادت عددیّه دارند به حسب غالب دو دسته اند:
«اول» زنی که شماره روزهای حیض او در دو ماه پشت سر هم یک اندازه باشد، ولی وقت خون دیدن او یکی نباشد که در این صورت هر چند روزی که خون دیده عادت او می-شود؛ مثلاً اگر ماه اول از روز اول تا پنجم و ماه دوم از روز یازدهم تا پانزدهم خون ببیند عادت او پنج روز می شود.
«دوم» زنی که دو ماه پشت سر هم سه روز یا بیشتر خون ببیند و یک روز یا بیشتر پاک شود و دو مرتبه خون ببیند و وقت شروع خون در ماه اول با ماه دوم فرق داشته باشد، که اگر مجموع روزهائی که خون دیده و روزهائی که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر نشود و شماره روزهائی که خون دیده در هر دو ماه به یک اندازه باشد، تمام روزهائی که به طور متفرق خون دیده عادت حیض او محسوب می شود؛ مثلاً اگر ماه اول از روز اول تا سوم خون ببیند و دو روز پاک شود و دوباره چهار روز خون ببیند و ماه دوم از یازدهم تا سیزدهم خون ببیند و دو روز پاک شود و  دوباره چهار روز خون ببیند، عادت او هفت روز می شود، اما روزهای پاکی وسط مورد احتیاط است؛ یعنی در ماه های بعد تا این عادتش بهم نخورده وقتی خون- با شرائطی که در مسأله بعد می آید- ببیند، باید سه روز اول آن را حیض قرار دهد و در دو روز بعد احتیاط واجب این است که اگر پاک باشد غسل کرده عبادت های واجبش را انجام دهد و محرمات حائض را ترک کند و اگر خون ببیند وظائف مستحاضه را انجام دهد و محرمات حائض را ترک کند و چهار روز بعد از آن را نیز باید حیض قرار دهد و بقیّه استحاضه است.

زنی که عادت عددیّه دارد اگر با نشانه حیض کمتر یا بیشتر از شماره عادت خود خون ببیند و از سه روز کمتر و از ده روز بیشتر نباشد همه آن روزها را حیض قرار دهد، و اگر از ده روز تجاوز کند چنانچه همه خون ها دارای نشانه حیض باشد باید از موقع دیدن خون به شماره روزهای عادتش حیض قرار دهد و بقیّه استحاضه است و اگر چند روز خون نشانه حیض و چند روز دیگر نشانه استحاضه داشته باشد، در صورتی که روزهای دارای نشانه حیض به اندازه روزهای عادت او باشد، همان روزها را حیض و بقیّه را  استحاضه قرار دهد و اگر آن روزها بیشتر از شماره عادت او باشد از اول آن روزها به اندازه روزهای عادتش حیض قرار دهد و در روزهای زاید بر عادت- اگر تا بیشتر از ده روز از اول خون حیض، ادامه نیابد- بنابر احتیاط واجب محرمات حائض را ترک کند و وظائف مستحاضه را انجام دهد، و اگر روزهائی که خون نشانه حیض دارد کمتر از روزهای عادت باشد ولی از سه روز کمتر نباشد آن روزها را حیض قرار دهد و در زاید بر آن تا مقدار عادت به احتیاط واجب محرمات حائض را ترک کند و اعمال مستحاضه را انجام دهد.

مضطربه؛ یعنی زنی که چند ماه خون دیده، ولی عادت معیّنی نه از جهت وقت و نه از جهت عدد پیدا نکرده است اگر بیش از ده روز خون ببیند و همه خون هائی که دیده، در داشتن نشانه حیض یک جور باشد که نتواند مقدار حیض را به واسطه نشانه آن معیّن کند، بنابر احتیاط واجب باید به دستوری که در مسأله(495) گذشت، عمل نماید.

 مضطربه اگر بیشتر از ده روز خونی ببیند که چند روز آن نشانه حیض و چند روز دیگر نشانه استحاضه دارد، چنانچه خونی که نشانه حیض دارد کمتر از سه روز یا بیشتر از ده روز باشد به احتیاط واجب به دستوری که در مسأله(495) گذشت عمل نماید. و اگر خونی که نشانه حیض دارد کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد همه آن حیض است و بقیه استحاضه، و چنانچه بعد از خونی که نشانه حیض دارد- به فاصله کمتر از ده روز، دوباره خونی با نشانه حیض ببیند که آن هم کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد و مجموع این دو خون که نشانه حیض دارند با فاصله بین آنها از ده روز بیشتر باشد؛ مثل آن که پنج روز خون سیاه و نه روز خون زرد و دوباره پنج روز خون سیاه ببیند، باید  در خون اول و دوم احتیاطا جمع کند بین تروک حائض و اعمال مستحاضه و خون وسطی را استحاضه قرار دهد.و اگر فقط یکی از دو خون را بشود حیض قرار داد همان را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.

مبتدئه؛ یعنی زنی که دفعه اول خون دیدن اوست اگر بیشتر از ده روز خون ببیند و همه خون ها در داشتن نشانه حیض یک جور باشد، باید از روزی که خون دیده به شماره عادت خویشان خود حیض و بقیّه را استحاضه قرار دهد، و اگر خویشی نداشته یا عادت خویشانش مختلف باشد، بعید نیست مخیّر باشد که از سه روز تا ده روز هر شماره ای را خواست حیض و روزهای بعد را استحاضه قرار دهد، ولی این احتیاط را ترک نکند که ماه اول شش یا هفت روز اول را حیض قرار داده و روزهای بعد تا ده روز (از اول دیدن خون)، محرمات حائض را ترک کند و اعمال مستحاضه را  انجام دهد و در ماه های بعد، سه روز اول را حیض قرار دهد و روزهای بعد تا شش یا هفت روز (از اول دیدن خون)، به احتیاط مذکور عمل نماید و بقیّه روزها استحاضه است.

مبتدئه اگر بیشتر از ده روز خونی ببیند که چند روز آن نشانه حیض و چند روز دیگر نشانه استحاضه را داشته باشد، چنانچه خونی که نشانه حیض دارد کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد، همه آن حیض و بقیّه خون ها استحاضه است، ولی اگر بعد از خونی که نشانه حیض دارد به فاصله کمتر از ده روز دوباره خونی با نشانه حیض ببیند که آن هم کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد و مجموع این دو خون که نشانه حیض دارند با فاصله بین آنها از ده روز بیشتر باشد؛ مثل آن که پنج روز خون سیاه و نه روز خون زرد و دوباره پنج روز خون سیاه ببیند باید خون وسطی را استحاضه قرار دهد و احتیاط واجب آن است که  در هر دو خون که نشانه حیض دارند محرمات حائض را ترک کند و وظائف مستحاضه را انجام دهد.

مبتدئه اگر بیشتر از ده روز خونی ببیند که چند روز آن نشانه حیض و چند روز دیگر آن نشانه استحاضه داشته باشد، ولی خونی که نشانه حیض دارد از سه روز کمتر باشد همه خون هائی که دیده استحاضه است. ولی احتیاط مستحب  آن است از روزی که خون دیده به مقدار عادت خویشانش، و اگر عادت آنها کمتر از شش روز باشد، شش یا هفت روز محرمات حائض را ترک کند و اعمال مستحاضه را انجام دهد و اگر خویشی نداشت یا عادت آنها مختلف بود، در ماه اول از اول دیدن خون تا ده روز و در ماه های بعد تا هفت روز به احتیاط مذکور عمل نماید.

ناسیه؛ یعنی زنی که عادت خود را فراموش کرده است که اگر هم زمان و هم شماره عادت را فراموش کرده و چیزی از آنها را (حتی به صورت احتمال) نمی داند، چنانچه خونی به نشانه حیض ببیند که از سه روز کمتر و از ده روز بیشتر نباشد آن را حیض قرار دهد، و اگر آن خون بیشتر از ده روز باشد، سه روز اول آن را حیض قرار دهد و بنابر احتیاط واجب در فاصله آن سه روز تا مقدار عادت خویشان خود، محرمات حائض را ترک کند و اعمال مستحاضه را انجام دهد و خون های بعد از آن استحاضه است و در صورتی که عادت آنان کمتر از شش روز باشد یا رجوع به عادت خویشان ممکن نباشد، در فاصله سه روز حیض، تا شش یا هفت روز (هر کدام را که اختیار کند)، به احتیاط مذکور عمل نماید. و خون های بعدی را استحاضه قرار دهد.

مبتدئه و مضطربه و ناسیه و زنی که عادت عددیّه دارد اگر خونی ببینند که نشانه حیض را داشته باشد، باید عبادت را ترک کنند و چنانچه بعد بفهمند که حیض نبوده باید عبادت هائی را که به جا نیاورده اند قضا نمایند.

 زنی که در حیض عادت دارد چه در وقت حیض عادت داشته باشد، چه در عدد حیض، یا هم در وقت و هم در عدد آن، اگر دو ماه پشت سر هم بر خلاف عادت خود خونی ببیند که وقت، یا شماره روزها، یا هم وقت و هم شماره روزهای آن دو ماه یکی باشد، عادتش بر می گردد به آن چه در این دو ماه دیده است؛ مثلاً اگر از روز اول ماه تا هفتم خون می دیده و پاک می شده، چنانچه دو ماه از دهم تا هفدهم خون ببیند و پاک شود، از دهم تا هفدهم عادت او می شود.

مقصود از یک ماه   مدّت سی روز از ابتدای خون دیدن است نه از اول ماه تا آخر ماه؛ مثلاً اگر شش روز اول خونی را که دیده حیض قرار داده باید بیست و چهار روز بعد، و اگر هفت روز را حیض قرار داده باید بیست و سه روز بعد که سی روز تمام می شود دوباره شش یا هفت روز از خونی را که می بیند، حیض ماه جدید قرار دهد.
و اما در مورد تعیین عادت وقتیّه، یا وقتیّه و عددیّه و در رجوع به آن عادت، باید محاسبه بر اساس ماه قمری باشد نه بر اساس شمارش سی روز از ابتدای خون دیدن.

زنی که معمولاً ماهی یک مرتبه خون می بیند اگر در یک ماه دو مرتبه خون ببیند و آن خون نشانه های حیض را داشته باشد، چنانچه روزهائی که در وسط پاک بوده از ده روز کمتر نباشد، باید هر دو را حیض قرار دهد.

اگر سه روز یا بیشتر خونی ببیند که نشانه حیض را دارد بعد ده روز یا بیشتر خونی ببیند که نشانه استحاضه را دارد و دوباره سه روز یا بیشتر خونی به نشانه حیض ببیند، باید خون اول و خون آخر را که نشانه حیض دارد، حیض قرار دهد.

اگر زن پیش از ده روز پاک شود و بداند که در باطن خون نیست باید برای عبادت های خود غسل کند اگر چه گمان داشته باشد که پیش از تمام شدن ده روز دوباره خون می بیند، ولی اگر یقین داشته باشد که پیش از تمام شدن ده روز خون می-بیند بنابر احتیاط واجب غسل کند و عبادت های واجب را به جا آورد و آن چه بر حائض حرام است ترک کند و خونی را که پیش از تمام شدن ده روز می بیند حیض قرار دهد.

اگر زن پیش از ده روز پاک شود و احتمال دهد که در باطن خون هست یا در بودن آن شک داشته باشد، یا باید غسل و عبادت ها را احتیاطاً انجام دهد یا استبرا کند؛ یعنی قدری پنبه داخل فرج نماید و کمی صبر کند و بیرون آورد اگر پاک بود غسل کند و  عبادت های خود را به جا آورد و اگر پاک نبود اگر چه به خون بسیار کم یا به آب زرد رنگی- در روزهای عادت- آلوده باشد، چنانچه در حیض عادت ندارد یا عادت او ده روز است، باید صبر کند که اگر پیش از ده روز پاک شد غسل کند، و اگر آخر ده روز پاک شد ، آخر ده روز غسل نماید.اگر چه خون او از ده روز هم بگذرد .
و اگر عادتش کمتر از ده روز است، در صورتی که بداند پیش از تمام شدن ده روز یا آخر ده روز به طور کامل پاک می شود، تا وقت پاک شدن نباید غسل کند، و اگر احتمال دهد که خون او از ده روز می گذرد، چنانچه از اول عادت یا از یکی دو روز پیش از آن خون دیده، بنابر احتیاط واجب بعد از روزهای عادت یک روز عبادت را ترک کند و بعد از آن تا روز دهم، اعمال مستحاضه را به جا آورد و محرمّات حائض را ترک نماید، پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا آخر ده روز، از خون پاک شد تمامش حیض است و اگر از ده روز گذشت باید عادت خود را حیض و بقیّه را استحاضه قرار دهد و در هر دو صورت عبادت هائی را که بعد از روزهای عادت به جا نیاورده، قضا نماید.

اگر یک یا چند روز را حیض قرار دهد و عبادت نکند، بعد بفهمد که حیض نبوده است، باید نماز و روزه ای را که در آن مدّت به جا نیاورده قضا نماید یا چنانچه وقت باقی است در وقت به جا آورد و اگر یک یا چند روز به گمان این که حیض نیست عبادت کند و بعد بفهمد که حیض بوده، چنانچه در آن مدّت روزه گرفته باشد باید قضا نماید یا اگر؛ مثلاً نماز قضا خوانده باشد باید دوباره بخواند.