استحاضه

یکی از خون هایی که از زن خارج می شود خون استحاضه است، و زن را در موقع دیدن خون استحاضه، مستحاضه می گویند. خون استحاضه در بیشتر اوقات زرد، سرد و رقیق است و بدون فشار و سوزش بیرون می آید، ولی ممکن است گاهی سیاه یا سرخ و گرم و غلیظ باشد و با فشار و سوزش بیرون آید.

استحاضه سه قسم است: قلیله و متوسط و کثیره. استحاضه قلیله آن است که خون فقط روی پنبه ای را که زن داخل می نماید آلوده کند و در آن فرو نرود.

استحاضه متوسط آن است که خون در پنبه فرو رود، ولی از پنبه به دستمال و مانند آن که معمولاً زن ها برای جلوگیری از سرایت خون می بندند نرسد.

استحاضه کثیره آن است که خون پنبه را فرا گرفته به دستمال هم برسد.

در استحاضه قلیله باید زن برای هر نماز یک وضو بگیرد و اگر خون به ظاهر بدن رسیده آب بکشد، و بنابر احتیاط پنبه را عوض کند یا آب بکشد.

در استحاضه متوسط زن علاوه برکارهائی که در مسأله پیش گفته شد، باید برای نمازهای هر روز یک غسل هم انجام دهد به این ترتیب که:

استحاضه متوسط پیش از هر نماز یا در اثناء آن پیدا شد باید برای همان نماز علاوه بر وضو غسل هم بکند و در این صورت نمازهای بعدی آن روز غسل نمی خواهد، بنابراین اگر پیش از نماز صبح یا در حال خواندن آن استحاضه متوسطه پیدا شد باید برای نماز صبح غسل کند و برای نمازهای بعدی لازم نیست و به همین ترتیب بنابر احتیاط واجب در نمازهای بعدی آن روز عمل کند و اگر عمداً یا از روی فراموشی برای نماز صبح غسل نکند باید برای نماز ظهر و عصر غسل کند و اگر برای نماز ظهر و عصر غسل نکند باید پیش از نماز مغرب و عشا غسل نماید چه خون بیاید یا قطع شده باشد. و اگر استحاضه ادامه داشت روز بعد برای نماز صبح غسل کند و به همین ترتیب است روزهای بعد.

در استحاضه کثیره علاوه بر کارهائی که در مسأله(400) گذشت، باید برای هر نماز بنابر احتیاط دستمال را نیز عوض کند یا آب بکشد و لازم است یک غسل برای نماز صبح و یک غسل برای نماز ظهر و عصر و یکی برای نماز مغرب و عشا به جا آورد و بین نماز ظهر و عصر و هم چنین بین نماز مغرب و عشا فاصله نیندازد و اگر فاصله بیندازد برای هر نماز یک غسل لازم است و اظهر این است که در استحاضه کثیره غسل از وضو کفایت می کند بنابراین برای هر نماز یک وضو که در استحاضه قلیله و متوسطه گفته شد در اینجا واجب نیست.

در وجوب وضو یا غسل لازم نیست خون استحاضه تا وقت نماز ادامه داشته باشد، بلکه اگر پیش از وقت نماز بیاید و تا وقت نماز کاملاً قطع شود باز باید در موقع آن نماز وضو یا غسل را به جا آورد، ولی برای نمازهای بعد لازم نیست.

در استحاضه متوسطه که باید وضو بگیرد و غسل کند هر کدام را اول به جا آورد صحیح است، ولی احتیاط آن است که اول وضو بگیرد. و در استحاضه کثیره اگر بخواهد وضو بگیرد باید قبل از غسل وضو بگیرد.

اگر استحاضه قلیله زن بعد از نماز صبح متوسطه شود باید برای نماز ظهر و عصر غسل کند و اگر بعد از نماز ظهر و عصر متوسطه شود باید برای نماز مغرب و عشاء غسل کند.

اگر استحاضه قلیله یا متوسطه زن بعد از نماز صبح کثیره شود باید نسبت به نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشاء احکامی را که در مسأله (402) گفته شد رعایت نماید و هم چنین است حکم نسبت به نماز مغرب و عشا اگر استحاضه بعد از نماز ظهر و عصر کثیره شود.

استحاضه کثیره یا متوسطه اگر تا وقت نماز ادامه یابد چنانچه پیش از داخل شدن وقت برای نماز غسل کند، غسل او باطل است، ولی نزدیک اذان صبح جایز است به قصد رجاء غسل نماید و نماز شب را بخواند، و بنا بر احتیاط واجب بعد از طلوع فجر برای نماز صبح باید غسل را اعاده نماید.

زن مستحاضه برای هر نماز- غیر از نماز یومیّه که حکم آن گذشت- چه واجب باشد چه مستحب باید وضو بگیرد( و اگر استحاضه کثیره باشد وضو را به قصد احتیاط بگیرد) ولی اگر بخواهد نماز یومیّه ای را که خوانده احتیاطاً دوباره بخواند، لازم است تمام کارهائی را که برای استحاضه گفته شد برای آن نماز انجام دهد، امّا برای خواندن نماز احتیاط و سجده فراموش شده و تشهد فراموش شده، اگر آنها را بعد از نماز فوراً به جا آورد و لازم نیست کارهای استحاضه را انجام دهد.وهمچنین برای سجده سهو در هر حال که باشد . 

زن مستحاضه بعد از آن که خونش قطع شد، فقط برای نماز اولی که می-خواند باید کارهای مستحاضه را انجام دهد و برای نمازهای بعدی لازم نیست.

اگر زن نداند استحاضه او کدامیک از سه قسم است موقعی که می خواهد نماز بخواند باید بنابر احتیاط خود را وارسی کند؛ یعنی مقداری پنبه داخل نماید، و کمی صبر کند و بیرون آورد و بر اساس آن چه که در مسأله (399) گذشت بفهمد که استحاضه او از کدام قسم است تا کارهائی را که برای آن قسم دستور داده شده انجام دهد، ولی اگر بداند تا وقتی که می خواهد نماز بخواند استحاضه او تغییر نمی کند، پیش از موقع نماز خواندن هم می تواند خود را وارسی کند چه پیش از داخل شدن وقت نماز باشد چه بعد از آن.

زن مستحاضه اگر پیش از آن که خود را وارسی کند مشغول نماز شود، چنانچه قصد قربت داشته و به وظیفه خود عمل کرده مثلاً استحاضه اش قلیله بوده و به وظیفه استحاضه قلیله عمل نموده، نماز او صحیح است و اگر قصد قربت نداشته، یا عمل او مطابق وظیفه اش نبوده، مثل آنکه استحاضه او متوسط بوده و به وظیفه قلیله رفتار کرده، نماز او باطل است.

زن مستحاضه اگر نتواند خود را وارسی نماید، باید به آنچه مسلماً وظیفه اوست عمل کند، مثلاً اگر نمی داند استحاضه او قلیله است یا متوسطه، باید کارهای استحاضه قلیله را انجام دهد، و اگر نمی داند متوسطه است یا کثیره باید کارهای استحاضه متوسطه را انجام دهد، ولی اگر بداند سابقاً کدام یک از آن سه قسم بوده، باید به وظیفه همان قسم رفتار نماید.

اگر خون استحاضه در اول ظهورش در باطن باشد و بیرون نیاید، موجب وضو یا غسل نمی شود و اگر بیرون بیاید هر چند کم باشد، باید به کارهای استحاضه به همان تفصیلی که گذشت عمل کند.

زن مستحاضه که بعد از وضو یا غسل، یا در اثناء آنها خون دیده اگر بعد از نماز خود را وارسی کند و خون نبیند، چنانچه وقت وسعت داشته باشد بنابر احتیاط لازم است بر حسب وظیفه اش وضو گرفته یا غسل نماید و آن نماز را اعاده کند اگر چه می داند خون دوباره می آید.

زن مستحاضه اگر بداند از وقتی که مشغول وضو یا غسل شده، خونی از او بیرون نیامده، می تواند خواندن نماز را تا وقتی که می داند آن را در وقت و قبل از امدن خون تمام می کند تأخیر بیندازد.

اگر مستحاضه بداند که پیش از گذشتن وقت نماز به کلّی پاک می شود، یا به اندازه انجام وظیفه مستحاضه و خواندن نماز، خون بند می آید، بنابر احتیاط واجب باید صبر کند و نماز را در وقتی که پاک است بخواند.

اگر بعد از وضو و غسل، خون در ظاهر قطع شود و مستحاضه بداند که اگر نماز را تأخیر بیندازد، پیش از گذشتن وقت، به مقداری که وضو و غسل و نماز را به جا آورد به کلی پاک می شود،  بنابر احتیاط واجب باید نماز را تأخیر بیندازد و موقعی که به کلی پاک شد دوباره وضو و غسل را به جا آورد و نماز را بخواند، ولی اگر موقعی که خون در ظاهر قطع شد، وقت تنگ باشد، به طوری که فقط با تیمّم بتواند نماز را بخواند عوض هر یک از وضو و غسل احتیاطاً تیمم کند و نماز را بخواند و برای نمازهای بعد وضو و غسل به جا آورد و اگر وقت تیمم هم ندارد با همان وضو و غسلی که انجام داده نماز را بخواند.

در استحاضه کثیره و متوسطه وقتی که به کلی از خون پاک شد بنابر احتیاط واجب باید غسل کند، ولی اگر بداند از وقتی که برای نماز قبل ، مشغول غسل شده، دیگر خون نیامده، لازم نیست دوباره غسل نماید.

در استحاضه قلیله بعد از وضو، و در استحاضه متوسطه بعد از غسل و وضو، و در استحاضه کثیره بعد از غسل، باید فوراً مشغول نماز شود، ولی گفتن اذان و اقامه قبل از نماز اشکال ندارد و در نماز هم می تواند کارهای مستحب مثل قنوت و غیر آن را به جا آورد. و تأخیر انداختن نماز اگر به آن گونه باشد که در مسأله (415) گذشت اشکال ندارد.

زن مستحاضه اگر بین وضو یا غسلی که وظیفه دارد و نماز فاصله بیندازد، باید مطابق وظیفه اش دوباره وضو گرفته یا غسل کند و بلافاصله مشغول نماز شود مگر در موردی که  در مسأله(415) ذکر شد.

اگر خون استحاضه زن جریان دارد و قطع نمی شود، چنانچه برای او ضرر ندارد باید پیش از غسل و بعد از آن به وسیله داخل کردن پنبه یا کاری نظیر آن از بیرون آمدن خون جلوگیری کند، و اگر همیشه جریان ندارد، باید بعد از غسل از بیرون آمدن خون جلوگیری نماید. و چنانچه کوتاهی کند و خون بیرون آید، اگر با آن حال نماز خوانده باید آن را دوباره بخواند بلکه احتیاط آن است که وضو و غسل را نیز دوباره انجام داده بعد نماز را بخواند.

اگر در موقع غسل خون قطع نشود، غسل صحیح است، ولی اگر در بین غسل یا بعد از آن استحاضه متوسطه کثیره شود، لازم است غسل را از سر بگیرد.

احتیاط مستحب آن است که زن مستحاضه در تمام روزی که روزه است، به مقداری که می تواند و ضرر ندارد به وسیله ای از بیرون آمدن خون جلوگیری کند.

بنابر احتیاط روزه زن در حال استحاضه کثیره در صورتی صحیح است که غسل هائی را که برای نمازهای روز واجب است انجام دهد، بلکه غسل نماز مغرب و عشای شبی را که می خواهد فردای آن را روزه بگیرد و غسل نماز مغرب و عشا و شب بعدش را نیز به جا آورد. و غسل استحاضه متوسطه بعید نیست که در صحّت روزه  شرط نباشد.

اگر زن روزه دار بعد از نماز عصر استحاضه کثیره ببیند، بنابر احتیاط روزه-اش در صورتی صحیح است که برای نماز مغرب و عشای آن روز غسل نماید.

اگر استحاضه قلیله زن پیش از نماز، متوسطه یا کثیره شود باید کارهای متوسطه یا کثیره را که گفته شد برای نماز انجام دهد، و اگر استحاضه متوسطه، کثیره شود باید کارهای استحاضه کثیره را انجام دهد، و چنانچه برای استحاضه متوسطه غسل کرده باشد فایده ندارد و باید دوباره برای کثیره غسل کند.

اگر در بین نماز، استحاضه متوسطه زن کثیره شود، باید نماز را بشکند و برای استحاضه کثیره غسل کند و پیش از غسل بنابر احتیاط استحبابی وضو هم بگیرد و کارهای دیگر استحاضه را انجام داده نماز را دوباره بخواند و اگر برای وضو و غسل وقت ندارد فقط غسل کند و عوض وضو اگر وقت برای تیمّم هست احتیاطاً تیمم کند و چنانچه برای غسل تنها هم وقت ندارد عوض آن نیز تیمم نماید، و در صورت نبودن وقت برای تیمم، بنابر احتیاط نماز را نشکند و به همان حال تمام کند، ولی در خارج وقت قضا نماید. و همچنین است اگر در بین نماز، استحاضه قلیله او متوسطه یا کثیره شود، با این تفاوت که اگر وظیفه اش بعد از شکستن نماز، غسل استحاضه متوسطه باشد باید وضو هم بگیرد.

اگر در بین نماز خون بند بیاید و مستحاضه نداند که در باطن هم قطع شده یا نه، چنانچه بعد از نماز بفهمد به کلی قطع شده بوده چنانچه وقت وسعت دارد لازم است بر حسب وظیفه اش وضو یا غسل انجام داده و نماز را در وقت دوباره بخواند.

اگر استحاضه کثیره زن متوسطه شود، باید بعد از آن برای نماز اول، عمل کثیره و برای نمازهای بعدی عمل متوسطه را به جا آورد، مثلاً اگر پیش از خواندن نماز ظهر استحاضه کثیره، متوسطه شود، باید برای نماز ظهر غسل کند و قبل از غسل بنابر احتیاط وضو بگیرد و برای نماز عصر، مغرب و عشاء هر کدام یک وضو کافی است، ولی اگر نماز ظهر را با غسل نخواند، چنانچه وقت ظهر باقی است باید آن را با غسل بخواند و اگر وقتش گذشته باشد باید نماز عصر را با غسل بخواند و چنانچه نماز عصر را هم با غسل نخواند تا وقتش باقی است باید با غسل بخواند و اگر وقتش گذشته، باید نماز مغرب را با غسل بخواند و در صورتی که نماز مغرب را نیز با غسل نخواند مادامی که وقتش باقی است باید آن را با غسل بخواند و اگر وقتش گذشته، باید نماز عشاء را با غسل بخواند، یعنی هر نمازی را که با غسل خواند برای هر کدام از نمازهای بعد از آن یک وضو کافی است.

اگر پیش از هر نماز خون استحاضه کثیره قطع شود و دوباره بیاید بنابر احتیاط برای هر نماز باید یک غسل به جا آورد.

اگر استحاضه کثیره، قلیله شود، باید برای نماز اول عمل کثیره و برای نمازهای بعدی عمل قلیله را انجام دهد. و نیز اگر استحاضه متوسطه، قلیله شود، باید برای نماز اول، عمل متوسطه و برای نمازهای بعدی عمل قلیله را به جا آورد.

اگر مستحاضه یکی از کارهایی را که بر او واجب می باشد ترک کند نمازش باطل است.

مستحاضه ای که برای نماز وضو گرفته یا غسل کرده، بنابر احتیاط نمی تواند در حال اختیار جائی از بدن خود را به خط قرآن برساند، و در حال اضطرار جائز است ولی بنابر احتیاط باید وضو بگیرد.

مستحاضه ای که غسل های واجب خود را به جا آورده، رفتن او به مسجد و توقف در آن و خواندن آیه ای که سجده واجب دارد و نزدیکی شوهر با او حلال است، اگر چه کارهای دیگری را که برای نماز انجام می داد، مثل عوض کردن پنبه و دستمال، انجام نداده باشد و بعید نیست این کارها به جز نزدیکی شوهر بدون غسل نیز جایز باشد اگر چه احتیاط در ترک است.

اگر زن در استحاضه کثیره یا متوسطه بخواهد پیش از وقت نماز، آیه ای را که سجده واجب دارد بخواند یا مسجد برود، بنابر احتیاط مستحب باید غسل نماید و اگر شوهرش بخواهد با او نزدیکی کند احتیاط واجب آن است که بعد از غسل کردن زن باشد.

نماز آیات بر مستحاضه واجب است. و باید برای نماز آیات وضو و کارهای دیگر استحاضه قلیله را به همان گونه که در مسأله(400) گذشت انجام دهد و در استحاضه متوسطه و کثیره بنابر احتیاط پیش از وضو غسل نیز بنماید.

هر گاه در وقت نماز یومیّه (نمازهای شبانه روز)، نماز آیات بر مستحاضه واجب شود، اگر چه بخواهد هر دو را پشت سر هم به جا آورد، نمی تواند هر دو را با یک غسل و وضو بخواند، بلکه باید علاوه بر وظیفه نماز یومیّه، یک وضو برای نماز آیات بگیرد و بنابر احتیاط یک غسل هم پیش از وضو برای آن انجام دهد.