احكام غسل كردن

در غسل ارتماسی یا ترتیبی لازم نیست تمام بدن پیش از غسل پاک باشد، بلکه اگر عضو نجس را به قصد غسل در آب فرو برد، یا آب را بر آن بریزد، غسل صحیح است، به شرط آن که عضو نجس آبی را که با آن غسل محقّق می شود نجس نکند؛ مثلاً با آب کرّ غسل کند. 

کسی که از حرام جنب شده، اگر با آب گرم هم غسل کند غسل او صحیح است اگر چه بدنش عرق کند، ولی بهتر است چنانچه ضرر نداشته باشد با آب سرد غسل کند که در حال غسل عرق نکند. 

اگر در غسل به اندازه سرموئی از بدن نشسته بماند، غسل باطل است، ولی شستن مثل داخل گوش و بینی و هر چه از باطن شمرده می شود، واجب نیست. 

جائی را که شک دارد از ظاهر بدن است یا از باطن آن چنانکه قبلاً از ظاهر بوده، باید بشوید و اگر قبلاً از ظاهر نبوده شستن آن لازم نیست و در صورتی که معلوم نیست قبلاً از ظاهر بوده یا از باطن بنابر احتیاط واجب بشوید. 

اگر سوراخ جای گوشواره و مانند آن به قدری گشاد باشد که داخل آن جزء ظاهر بدن شمرده شود، باید آن را شست و اگر از باطن شمرده شود شستن آن واجب نیست. 

چیزی را که مانع رسیدن آب به بدن است، باید برطرف کند و اگر پیش از آن که اطمینان کند برطرف شده غسل نماید نمی تواند به آن غسل اکتفا کند، مگر این که غسل را رجاءً انجام داده باشد و بعد اطمینان پیدا کند که موقع غسل مانع برطرف شده بوده. 

اگر موقع غسل شک کند چیزی که مانع از رسیدن آب باشد در بدن او هست یا نه باید وارسی کند تا مطمئن شود که مانعی نیست یا طوری اعضای غسل را بشوید که اطمینان کند آب غسل به همه جای بدن رسید ولی اگر شک او در نظر مردم بجا نباشد اعتنا نکند .

در غسل باید موهای کوتاهی را که جزو بدن حساب می شود بشوید و شستن موهای بلند واجب نیست، بلکه اگر آب را طوری به پوست برساند که آنها تر نشود، غسل صحیح است، ولی اگر رساندن آب به پوست بدن بدون شستن آنها ممکن نباشد، باید آنها را بشوید که آب به بدن برسد، بلکه شستن آنها در غیر این صورت هم مطابق احتیاط است.

تمام شرط هائی که برای صحیح بودن وضو گفته شد؛ مثل پاک بودن آب و غصبی نبودن آن، در صحیح بودن غسل هم شرط است، ولی در غسل لازم نیست بدن را از بالا به پائین بشوید، و نیز در غسل ترتیبی موالات لازم نیست؛ یعنی فاصله دادن میان شستن اعضا اشکال ندارد. پس اگر بعد از شستن سر و گردن صبر کند و بعد از مدّتی بدن را بشوید، غسل صحیح است، بلکه لازم نیست تمام سر و گردن یا بدن را یک مرتبه بشوید، پس می تواند مثلاً سر را شسته و بعد از مدّتی گردن را بشوید، ولی کسی که نمی-تواند از بیرون آمدن بول و غائط خودداری کند اگر به اندازه ای که بدون فاصله غسل کند و نماز بخواند، بول و غائط از او بیرون نمی آید باید بدون فاصله غسل کند و نماز بخواند به طوری که غسل و نماز پیش از آمدن بول یا غائط انجام شود.

کسی که قصد دارد پول حمّامی را ندهد یا نسیه بگذارد، اگر بداند حمّامی با این وصف هم راضی به غسل است، غسل او صحیح است و در غیر این صورت بنابر احتیاط واجب باطل است اگر چه بعد از غسل او را راضی کند. 

اگر حمّامی راضی باشد که پول حمام نسیه بماند، ولی کسی که غسل می-کند قصدش این باشد که طلب او را ندهد، غسل او بنابر احتیاط واجب باطل است مگر این که بداند حمّامی به غسل کردن در این صورت هم راضی است. و اگر بخواهد طلب او را از مال حرام بدهد، چنانچه بداند حمّامی  در صورتی که حرام بودن پول را نمی داند و در ظاهر برای او حلال می باشد راضی است، غسلش صحیح است، اگر چه پول حمامی به ذمِّه اش مانده است و اگر این معنی را نداند بنابر احتیاط واجب باطل است. 

اگر در حمام غسل کند و سپس پولی را که خمس آن را نداده به حمّامی بدهد، اگرچه مرتکب حرام شده، ولی ظاهر این است که غسل او صحیح است  و ذمّه اش به مستحقّین خمس مشغول می شود. 

اگر در حمّام کاری کند که به جهت آن شک داشته باشد که حمّامی به غسل کردن او راضی است یا نه- مانند این که بیش از حدّ متعارف آب مصرف نماید، یا مخرج غائط را در آب خزینه تطهیر کند-، غسل او باطل است مگر اینکه پیش از غسل حمّامی را راضی کند. 

اگر شک کند که غسل کرده یا نه، باید غسل کند، ولی اگر بعد از غسل شک کند که غسل او صحیح بوده یا نه، در صورتی که احتمال بدهد که وقت غسل کردن ملتفت به صحیح انجام دادن غسل بوده، لازم نیست دوباره غسل نماید.

اگر در اثناء غسل، حدث اصغر از او سرزند؛ مثلاً بول کند، همان غسل را تمام می کند- و احتیاط مستحب آن است که دوباره غسل نماید و در هر صورت بنابر احتیاط واجب برای نماز یا هر عملی که مشروط به طهارت است باید وضو هم بگیرد.

اگر از جهت تنگی وقت وظیفه مکلّف تیمّم بوده، ولی به خیال این که به اندازه غسل و نماز وقت دارد، غسل کند، در صورتی که در خود غسل کردن، قصد قربت داشته غسل او صحیح است. بلکه همچنین است اگر برای انجام نماز غسل کرده باشد.

کسی که جنب شده اگر نماز بخواند و بعد شک کند که قبل از نماز غسل کرده یا نه، چنانچه احتمال بدهد که وقت شروع به نماز متوجه بوده، نمازش صحیح است، ولی برای نمازهای بعد باید غسل کند. و در صورتی که بعد از نماز حدث اصغر از او سرزده باشد، لازم است وضو هم بگیرد و نمازی را که خوانده اگر وقتش باقی است بنابر احتیاط لازم است اعاده نماید.

کسی که چند غسل بر او واجب است می تواند به نیّت همه آنها یک غسل به جا آورد، و ظاهر این است که اگر یکی معیّن از آنها را قصد کند از بقیّه کفایت می کند.

اگر بر جائی از بدن جنب آیه قرآن یا اسم خداوند متعال نوشته باشد، چنانچه بخواهد غسل را ترتیبی بجا آورد، باید آب را طوری به بدن برساند که دست یا سایر اعضاء بدن به نوشته نرسد و همچنین است در موقع وضو گرفتن غیر جنب که وضو ندارد اگر آیه قرآن بر بدن او نوشته شده باشد، بلکه بنابر احتیاط واجب اسم خداوند نیز همین حکم را دارد.

کسی که غسل جنابت کرده نباید وضو بگیرد مگر اینکه احتیاطاً غسل کرده باشد که در این صورت رجاءً وضو هم می گیرد و با سایر غسل های واجب (غیر از غسل استحاضه متوسطه)، بلکه با غسل های مستحب که در مسأله(651) می آید نیز می تواند بدون وضو نماز بخواند اگر چه احتیاط مستحب آن است که وضو هم بگیرد.